Kuensel Feed

Subscribe to Kuensel Feed feed
Bhutan's Daily Newspaper
Updated: 1 hour 5 min ago

ཕྱི་ཁའི་ངོ་ཚབ་ལས་སྡེ་ཚུ་གིས་ འབྲུག་ལུ་ ལྟ་བཤལཔ་ལེ་ཤ་བཏང་དོ་ཡོདཔ།

Mon, 05/27/2024 - 16:38

བཀྲིས་ཕུན་ཚོགས།
༉ གཞུང་གིས་ ལོ་བསྟར་བཞིན་དུ་ ལྟ་བཤལཔ་༣༠༠,༠༠༠ འོང་ཚུགསཔ་བཟོ་ནིའི་ དམིགས་གཏད་བསྐྱེད་མི་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ རྒྱལ་ཁབ་ནང་ ལྟ་བཤལ་ཞབས་ཏོག་བྱིན་མི་ལས་སྡེ་ཚུ་ ཡར་སེང་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ལས་ དོགས་སྣང་བྱུང་བའི་གནས་སྟངས་ཅིག་ཨིན་པས།
ཁོང་གིས་ བདེན་ཁུངས་གཟང་མིའི་ནང་ མ་གཞི་གཞུང་གིས་ ཡུན་བརྟན་གོང་འཕེལ་འཐུས་བསྡུ་མི་ལུ་བརྟེན་ རྒྱལ་ཁབ་ལུ་ ཕན་ཐོགས་བྱུང་སྟེ་ཡོད་རུང་ ཁེ་སང་ངོ་མ་དེ་ ཕྱི་ཁའི་ངོ་ཚབ་ལས་སྡེ་ཚུ་གིས་ སྤྱོད་དོ་ཟེར་ཨིན་པས།
ལྟ་བཤལ་ལག་ལེན་འཐབ་མི་ ལས་སྡེ་ཚུ་གིས་ སླབ་མིའི་ནང་ ཕྱི་ཁའི་ངོ་ཚབ་ལས་སྡེ་ཚུ་གིས་ ནང་འཁོད་ལྟ་བཤལ་ལས་སྡེ་ཚུ་ མར་གནོན་འབད་དེ་ཡོད་ཟེར་ཨིནམ་ད་ དེ་ཡང་ ལྟ་བཤལཔ་ཚུ་གིས་ ནང་འཁོད་ལས་སྡེ་ཚུ་དང་འཁྲིལ་མ་དགོ་པར་ ཐད་ཀར་དུ་ ཡོངས་འབྲེལ་ཐོག་ལས་ སྐྱོད་ཐམ་གྱི་ གནང་བ་ཞུ་ནི་འདུག་ཟེར་ཨིན་པས།
ཕུན་ཚོགས་གླིང་གི་ ལྟ་བཤལ་ལས་སྡེའི་གནས་སྟངས་དེ་ ཉ་བཙོང་སའི་ ཁྲོམ་ནང་ལྷོད་དོ་བཟུམ་སྦེ་ རྒྱ་གར་གྱི་ལྟ་བཤལཔ་དང་ ལམ་སྟོན་པ་ཚུ་ གོང་ཚད་བསྒྲིག་ཐབས་ལུ་ འུར་བྱེལ་འཐབ་མི་དེ་ཡང་ ནང་འཁོད་གནམ་གྲུའི་གླ་ཆ་བ་ མངམ་སྦེ་སླབ་དོ་ཡོདཔ་ལས་ ལྟ་བཤལཔ་བརྒྱ་ཆ་༩༥ གིས་ བག་ཌོ་ར་ལས་ སྤ་རོ་རྒྱལ་སྤྱི་གནམ་ཐང་ནང་ འཕུར་འགྲུལ་འབད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།
ཐིམ་ཕུག་གི་ ཟ་ཁང་ཇོ་བདག་ཅིག་གིས་ སླབ་མིའི་ནང་ ད་ལྟོའི་སྲིད་བྱུས་ཀྱིས་ ཕྱི་ཁའི་མི་ཚུ་གི་ མང་ཉུང་དང་ སྤུས་ཚད་དང་བསྟུན་ འབད་ཆོགཔ་ལས་ སྤུས་ཚད་ལེགས་པའི་ཟ་ཁང་གནས་ཚད་༣ པ་ཚུ་གིས་ ཞག་གཅིག་ལུ་ ཉལ་ཁང་གི་འཐུས་དངུལ་ཀྲམ་༨༠༠ སླབ་སྟེ་ཡོདཔ་ལས་ གནས་ཚད་༤ པའི་ ཟ་ཁང་ཚུ་གིས་ཡང་ གནས་ཚད་༣ པའི་ ཟ་ཁང་གི་གནས་གོང་སྦེ་ མར་ཕབ་འབད་དེ་འདུག་ཟེར་ཨིན་པས།
གལ་སྲིད་ འཐུས་ཀྱི་གནས་སྟངས་དེ་ འཕྲོ་མཐུད་ལག་ལེན་འཐབ་པ་ཅིན་ ང་བཅས་ཀྱིས་ ཟླ་རིམ་བཞིན་དུ་ ཅོག་འཐདཔ་སྦེ་ བཏབ་མི་ཚུགས་ནི་མས་ཟེར་ ཟ་ཁང་གི་ཇོ་བདག་ཚུ་གིས་ སླབ་ཨིན་པས།
བར་ཆད་མེད་པར་ ཚོང་འབྲེལ་འཐབ་ནིའི་དོན་ལུ་ ཕྱི་ཁའི་ངོ་ཚབ་ལས་སྡེ་ཚུ་གིས་ སྤྲོད་མི་འཐུས་ཚུ་ བྱ་ཐབས་མེད་པར་ ངོས་ལེན་འབད་དགོཔ་ཐོན་ཡོདཔ་ལས་ གཞུང་གིས་ ཞིབ་དཔྱད་མཐིལ་ཕྱིན་མ་འབད་བའི་ སྐྱོན་ཨིན་མས་ཟེར་ཨིན་པས།
བཟའ་ཚང་ཅིག་གིས་ སླབ་མིའི་ནང་ གཞུང་གིས་ ལྟ་བཤལཔ་༣༠༠,༠༠༠ རྒྱལ་ཁབ་ནང་འོང་ཆོགཔ་བཟོ་རུང་ འཐུས་ཉུང་སོཔ་ལས་ ཁེ་ཕན་འབྱུང་མི་ཚུགས་ནི་མས་ཟེར་ཨིན་པས།
ལྟ་བཤལ་ལས་ཁུངས་ལས་ འགོ་དཔོན་གྱིས་ སླབ་མིའི་ནང་ གཞུང་གིས་ ཟ་ཁང་གི་འཐུས་ཚུ་ གཏན་འཁེལ་བཟོ་མི་ཚུགས་ཟེར་ཨིནམ་ད་ དེ་ཡང་ ཁྲོམ་ཚོགས་ཀྱི་ གནས་སྟངས་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ཨིནམ་ལས་ ལྟ་བཤལ་འགོ་འདྲེན་འཐབ་མི་ཚུ་བརྒྱུད་མ་དགོ་པར་ བཟའ་ཚང་ཚུ་གིས་ཡང་ ཐད་ཀར་དུ་ འོང་ཚུགསཔ་བཟོ་ཐབས་ལུ་ ཚོང་འབྲེལ་འཐབ་དགོཔ་གལ་ཆེ་བས་ཟེར་ཨིན་པས།
ལྟ་བཤལ་ལག་ལེན་འཐབ་མི་ཚུ་གིས་ སླབ་མིའི་ནང་ ལོ་བསྟར་བཞིན་དུ་ འབྲུག་ལུ་ ལྟ་བཤལཔ་༣༠༠,༠༠༠ ཤོང་ཚུགས་པའི་ ཟ་ཁང་ཚུ་ཡོད་ག་ཟེར་ སླབ་དོ་ཡོདཔ་ད་ དེ་ཡང་ ད་རེས་ གནས་ཚད་༣ པའི་ ཟ་ཁང་༡༨༤ དང་ གནས་ཚད་༤ པའི་ཟ་ཁང་༡༥ གནས་ཚད་༥ པའི་ཟ་ཚང་༢༠ གནས་ཚད་༡ འབད་མི་ ཟ་ཁང་༡༡༧ དེ་ལས་ གནས་ཚད་༢ འབད་མི་ཟ་ཁང་༥༥ ལས་བརྒལ་མིན་འདུག་ཟེར་ཨིན་པས།
ལོ་བསྟར་བཞིན་དུ་ ལྟ་བཤལཔ་༣༠༠,༠༠༠ འོང་དགོ་པ་ཅིན་ ཉིན་བསྟར་བཞིན་དུ་ ལྟ་བཤལཔ་༨༢༡ རེ་ འོང་ནི་ཨིནམ་ལས་ ཉལ་ཁང་༤༡༠ དགོཔ་བཞིན་དུ་ ཉལ་ཁང་རེ་ནང་ མི་༢ སྡོད་དགོཔ་འཐོན་ནི་ཨིན་པས།
འདི་བཟུམ་སྦེ་ གལ་སྲིད་ ལྟ་བཤལཔ་༨༢༡ ཐིམ་ཕུག་ལུ་ སྡོད་དགོ་པ་ཅིན་ ཟ་ཁང་༤༠ དགོ་ནི་ཨིནམ་ལས་ ད་རེས་ ཐིམ་ཕུག་གི་ ཟ་ཁང་ཚུ་ནང་ མཐོ་ཤོས་ར་ ཁང་མིག་༤༠ འོང་ནི་ཨིན་པས།
ལྟ་བཤལཔ་འགོ་འདྲེན་འཐབ་མི་ཚུ་གིས་ སླབ་མིའི་ནང་ ལྟ་བཤལ་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་ ལྟ་བཤལཔ་ཚུ་ དོན་སྨིན་ཅན་སྦེ་ ལྟ་རྟོག་དང་ འགོ་འདྲེན་འཐབ་ནི་ མིན་འདུག་ཟེར་ཨིནམ་ད་ དེ་ཡང་ ཐིམ་ཕུག་དང་ སྤ་རོ་ལུ་ གླ་འཁོར་དེད་གཡོགཔ་ཚུ་གིས་ཡང་ ལམ་སྟོན་པ་མེདཔ་སྦེ་ ལྟ་བཤལཔ་ཚུ་ འཁྱིད་འགྱོ་ནི་འདུག་ཟེར་ཨིནམ་ད་ དེ་འབདཝ་ལས་ སྦྱོང་བརྡར་མཐར་འཁྱོལ་མི་ ལྟ་བཤལ་ལམ་སྟོན་པ་ཚུ་གི་ ལཱ་གཡོག་ཚུ་ གླ་འཁོར་དེད་གཡོགཔ་ཚུ་ལུ་ ཤོརཝ་མས་ཟེར་ཨིན་པས།
གནད་དོན་གཞན་མི་ཅིག་ནང་ ལམ་སྟོན་པ་ཚུ་གིས་ འོང་འབབ་འབོར་ཆེ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་ བཟོ་དོ་ཡོདཔ་ལས་ དལ་ཁོམས་མེད་པའི་ གནས་སྟངས་ནང་ནུག་ཟེར་ཨིན་པས།
ལྟ་བཤལ་ལམ་སྟོན་པ་ཚུ་གིས་ ལྟ་བཤལཔ་སྡེ་ཚན་ཚུ་ ཕུན་ཚོགས་ལས་ ཝང་ཁ་ ཁྲིམས་སྲུང་འགག་སྡེའི་ ཞིབ་དཔྱད་སྒོ་ར་ཚུན་ འཁྱིད་ཞིནམ་ལས་ ལམ་སྟོན་པ་མེད་པར་ ལྟ་བཤལཔ་རྐྱངམ་གཅིག་སྦེ་ བཏངམ་མས་ཟེར་ཨིན་པས།
དེ་ལས་ ལམ་སྟོན་པ་ཁོང་ར་ གཞན་ལྟ་བཤལ་སྡེ་ཚན་ལེན་པར་ ལོག་ཕུན་ཚོགས་གླིང་ལུ་ འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ད་ འདི་བཟུམ་སྦེ་ ལམ་སྟོན་པ་ཚུ་གིས་ ཉིནམ་༡ ནང་ ཚར་༢ ལས་༣ ཚུན་ སྐྱེལ་འདྲེན་འབདཝ་མས་ཟེར་ཨིན་པས།
ལྟ་བཤལ་སྲིད་བྱུས་གསརཔ་ལུ་ བཀྲིན་དགའ་ཚོར་ཡོད་ཟེར་ཨིནམ་ད་ དེ་ཡང་ ཚོང་འབྲེལ་སྐྱོ་དྲགས་ཅན་གྱི་ གྲུབ་འབྲས་ལུ་བརྟེན་ཨིནམ་ད་ ལྟ་བཤལ་འགོ་འདྲེན་འཐབ་མི་ཚུ་གིས་ སླབ་མིའི་ནང་ ལྟ་བཤལ་འགོ་འདྲེན་འཐབ་མི་ ལས་སྡེ་ཚུ་གིས་ ཆོག་ཐམ་རྩིས་སྤྲོད་ཡོད་པའི་ཁར་ ནད་ཡམས་ཀོ་བིཌ་༡༩ འི་ཧེ་མར་ ཆོག་ཐམ་འཆང་མི་༤,༠༠༠ ཡོད་རུང་ ད་རེས་ ཆོག་ཐམ་འཆང་མི་༡,༥༠༠ ལས་བརྒལ་མེད་ཟེར་ཨིན་པས།
སྲིད་བྱུས་བརྟན་ཏོག་ཏོ་ཅིག་མེདཔ་ལས་ ལྟ་བཤལ་མར་ཉམས་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་བཞིན་དུ་ ད་རེས་ ཆོག་ཐམ་ལོག་རྩིས་སྤྲོད་འབད་མི་དེ་ཡང་ གཙོ་བོ་ར་ ཨེ་ཤི་ཡཱན་ཁྲོམ་ཚོགས་དང་གཅིག་ཁར་ ལཱ་འབད་མི་ལུ་བརྟེན་ཨིན་ཟེར་ ལྟ་བཤལ་ལས་སྡེ་ཅིག་གིས་ སླབ་ཨིན་པས།
ཅའེ་ནིསི་ལས་སྡེ་ཅིག་གིས་ ནང་འཁོད་ལྟ་བཤལ་ལས་སྡེ་གཅིག་དང་ མཉམ་འབྲེལ་ཐོག་ལས་ ལཱ་འབད་མི་དེ་ བཤོལ་བཞག་ཡོདཔ་སྦེ་ཨིན་པས།
ལྟ་བཤལ་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ འགོ་དཔོན་གྱིས་ སླབ་མིའི་ནང་ ལྟ་བཤལ་ལས་སྡེ་ མང་ཤོས་ཅིག་གིས་ ཐབས་ལམ་བཏོན་ཏེ་ ཆ་རོགས་གསརཔ་ མི་འཚོལ་དོ་བཟུམ་སྦེ་ དམིགས་བསལ་ཐོན་སྐྱེད་ཚུ་ལུ་ དམིགས་གཏད་མི་བསྐྱེད་པས་ཟེར་ཨིན་པས།
སྣུམ་འཁོར་ཇོ་བདག་ཚུ་གིས་ སླབ་མིའི་ནང་ ད་རེས་ སྣུམ་འཁོར་གླ་ཁར་ལེན་ནི་དེ་ཡང་ མར་ཉམས་སོང་ཡི་ཟེར་ཨིནམ་ད་ དེ་ཡང་ གདོང་ཁར་ལཱ་འབད་མི་དང་ ཕྱི་ཁའི་ངོ་ཚབ་ལས་སྡེ་ཚུ་གིས་ ཁོང་རའི་སྣུམ་འཁོར་ཚུ་ རྒྱལ་ཁབ་ནང་ཡོདཔ་ལས་ བྱ་ཐབས་མེད་པར་ ནང་འཁོད་ཀྱི་ སྣུམ་འཁོར་གླ་ཆ་ཚུ་ཡང་ ཉུང་སུ་སྦེ་ བྱིནམ་མས་ཟེར་ཨིན་པས།
ལྟ་བཤལ་ལས་སྡེ་ཚུ་གིས་ སླབ་མིའི་ནང་ རྒྱལ་ཁབ་ནང་ ཕྱིའི་མ་དངུལ་གསོག་འཇོག་ ཡར་སེང་མ་འགྱོ་མི་དེ་ དངུལ་ཁང་ནང་ ཡུན་བརྟན་གོང་འཕེལ་འཐུས་མ་གཏོགས་མེདཔ་ད་ གཞན་མི་ཚུ་གིས་ དངུལ་རྐྱང་སྦེ་ འབག་འོང་མི་དང་ ལྟ་བཤལཔ་ལས་སྡེ་ཚུ་གིས་ ལྟ་བཤལཔ་ཚུ་ལུ་ དངུལ་རྐྱང་འབག་འོང་བཅུག་ཞིནམ་ལས་ གོང་ཚད་མཐོ་སུ་སྦེ་ ནག་ཚོང་རྐྱབ་མས་ཟེར་ཨིན་པས།
རྒྱ་གར་གྱི་ ལྟ་བཤལཔ་མང་ཤོས་ཅིག་ ཕུན་ཚོགས་གླིང་བརྒྱུད་དེ་ འོང་དོ་ཡོདཔ་ལས་ ཇའི་སྒང་གི་ ལྟ་བཤལ་ལས་སྡེ་ཚུ་གིས་ རུ་པི་ཚུ་ དངུལ་ཀྲམ་ལུ་ བརྗེ་སོར་འབད་དེ་ འབག་འོང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།
ལྟ་བཤལ་ལས་སྡེ་གིས་ སླབ་མིའི་ནང་ གཞུང་ལུ་ འདི་བཟུམ་མའི་གནད་དོན་ཚུ་ བཀོད་དགོ་མི་དེ་ཡང་ སྲིད་བྱུས་བསྒྱུར་བཅོས་འབད་མི་ལུ་བརྟེན་ ཕྱི་དངུལ་བརྗེ་སོར་ཉམས་འགྱོ་མི་དང་ ཁྲལ་ལས་ཟུར་མི་ ཟ་ཁང་ཚུ་ལུ་གནོད་སྐྱོན་ སྤུས་ཚད་ཅན་གྱི་ཞབས་ཏོག་མར་ཉམས་ དེ་ལས་ ལྟ་བཤལཔ་ཚུ་གི་ ཉམས་མྱོང་ཚུ་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ཨིན་ཟེར་ ཨིན་པའི་གནས་ཚུལ།

ཤེས་ཡོན་གྲོས་སྟོན་ལས་སྡེ་ཚུ་གིས་ འབྲུག་མི་ཚུ་ ཕྱི་ཁར་གཏང་ནིའི་དོན་ལས་ བརྡ་དོན་ཚུ་ ཚུལ་མཐུན་བྱིན་དགོཔ།

Mon, 05/27/2024 - 16:04

༉ ཨཱསི་ཊེ་ལི་ཡ་ལུ་ སྐྱོད་ཐམ་གྱི་ ལམ་ལུགས་བསྒྱུར་བཅོས་འབད་མི་དང་བསྟུན་ ཤེས་ཡོན་གྲོས་སྟོན་ལས་སྡེ་ཚུ་གི་བར་ན་ ཡུ་རོབ་དེ་ གདམ་ཁ་ཅན་གྱི་ ས་གོ་ཅིག་སྦེ་ གོང་འཕེལ་གཏང་ནི་ལུ་ དོ་འགྲན་འབད་དོ་ཡོདཔ་བཞིན་དུ་ འབྲུག་མི་ཚུ་ ཕྱི་རྒྱལ་ལུ་ ལཱ་འབད་ནི་དང་འབྲེལ་ ཤེས་ཡོན་སྦྱང་པར་འགྱོ་ནི་ལུ་ དང་འདོད་བསྐྱེད་མི་ཚུ་ མགུ་འཐོམ་པའི་ གཞི་གནད་ཅིག་ལུ་ གྱུར་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།
ཤེས་ཡོན་གྲོས་སྟོན་ལས་སྡེ་ ལ་ལོ་ཅིག་གིས་ ད་ལྟོ་ཡང་ ཨཱསི་ཊེ་ལི་ཡ་དེ་ ས་གོ་ལེགས་ཤོམ་ཅིག་སྦེ་ གསལ་བསྒྲགས་འབད་བཞིན་དུ་ཡོདཔ་ད་ ཤེས་ཡོན་གྲོས་སྟོན་ལས་སྡེ་ མང་ཤོས་ཅིག་གིས་ ཡུ་རོབ་དེ་ གསལ་བསྒྲགས་འབད་ཡོད་རུང་ གཉིསཔོ་ཆ་ར་ ཁ་གསལ་ཅིག་ ག་ནི་ཡང་ མེདཔ་ཨིན་པས།
འབྲུག་མི་ཚུ་གི་བར་ན་ མགུ་འཐོམ་བྱུང་མི་དེ་ཡང་ ཤེས་ཡོན་གྲོས་སྟོན་ལས་སྡེ་ མང་ཤོས་ཅིག་གིས་ སྐྱོད་ཐམ་འཐོབ་ནིའི་ ཚད་གཞི་དེ་ དྲག་ཤོས་ཅིག་སྦེ་ སླབ་་དོ་ཡོད་རུང་ བློ་གཏད་ཚུགས་པའི་བརྡ་དོན་ཚུ་ འཐོབ་མི་ཚུགས་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།
གནད་དོན་དེའི་ཐད་ལུ་ འབྲུག་གི་ ཤེས་ཡོན་གྲོས་སྟོན་ཚོགས་སྡེའི་ཁྲི་འཛིན་ དཔལ་ལྡན་ཚེ་རིང་གིས་ དོགས་སེལ་འབད་མིའི་ནང་ ཤེས་ཡོན་གྲོས་སྟོན་ལས་སྡེ་ ག་འབད་རུང་ དྲག་ཤོས་ཨིནམ་སྦེ་ སླབ་མི་དེ་ལུ་ དྲི་དཔྱད་འབད་དགོ་ཟེར་ཨིན་པས།
ཁོ་གིས་འབད་བ་ཅིན་ ག་ར་འབད་རུང་ དྲག་ཤོས་ཅིག་ཨིན་པའི་ གནད་ཁུངས་བཀལ་མི་ཚུགས་ནི་ཨིན་མི་དེ་ཡང་ སྐྱོད་ཐམ་ཐོབ་མིའི་ ཚད་གཞི་བལྟ་ནི་ལུ་ ཐབས་ལམ་མེད་མི་ལུ་བརྟེན་ཨིན་ཟེར་ཨིན་པས།
ཤེས་ཡོན་གྲོས་སྟོན་ལས་སྡེ་ཚུ་གིས་ སྐྱོད་ཐམ་ལེ་ཤ་ཐོབ་པའི་ ཚད་གཞི་ཡོདཔ་སྦེ་ སླབ་དོ་ཡོད་རུང་ བདེན་པ་ག་དེམ་ཅིག་ཡོད་ག་ སླབ་མི་ཤེས་ཟེར་ དཔལ་ལྡན་ཚེ་རིང་གིས་ བཤདཔ་ཨིན་པས།
གལ་སྲིད་ ངོ་རྐྱང་ཚུ་གིས་ ལས་སྡེ་མང་ཤོས་ཅིག་གིས་ ཁོང་ར་ དྲག་ཤོས་ཨིནམ་སྦེ་ སླབ་མིའི་སྐོར་ལས་ མ་ཤེས་པ་ཅིན་ འབྲུག་ལུ་ ཐོ་བཀོད་འབད་མི་དང་ འབྲུག་ཤེས་ཡོན་གྲོས་སྟོན་ལས་སྡེའི་འཐུས་མི་ ཡོད་ག་མེད་ག་ དྲི་དཔྱད་འབད་དགོ་ཟེར་ ཁྲི་འཛིན་གྱིས་ བཤདཔ་ཨིན་པས།
ཁོ་གིས་ སླབ་མིའི་ནང་ ཚོགས་སྡེའི་འཐུས་མི་ཅིག་འབདཝ་ལས་ སློབ་ཕྲུག་ག་ར་འབད་རུང་ ཤེས་ཡོན་གྲོས་སྟོན་ལས་སྡེའི་ ཡིག་ཚང་ནང་འགྱོ་ཞིནམ་ལས་ ཤེས་ཡོན་གྱི་ གདམ་ཁའི་སྐོར་ལས་ འོས་འབབ་ཅན་གྱི་ བརྡ་དོན་ཚུ་ ལེན་དགོཔ་ལས་ ལས་སྡེ་དེ་ དྲག་ཤོས་ཨིནམ་སྦེ་སླབ་རུང་ ཁྱད་མེད་ཟེར་ཨིན་པས།
ཁྲི་འཛིན་དང་འཁྲིལ་བ་ཅིན་ སྤྱི་ལོ་༢༠༢༤ གི་ ཟླཝ་༣ གྱི་ནང་འཁོད་ལུ་ ཨཱསི་ཊེ་ལི་ཡའི་ སྐྱོད་ཐམ་ཐོབ་པའི་ ཚད་གཞི་བརྒྱ་ཆ་༧༣ ཡོདཔ་ད་ སྤྱིར་བཏང་ འབྲུག་པའི་སློབ་ཕྲུག་ཚུ་གིས་ ཨཱསི་ཊེ་ལི་ཡ་གི་ གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཚུ་ནང་ ཤེས་ཡོན་སྦྱང་པར་འགྱོ་ནིའི་དོན་ལུ་ ཡི་གུ་བཙུགས་མི་དེ་ མར་བབས་སོང་སྟེ་ཡོད་རུང་ རྒྱབ་ཁར་ལུས་མི་ ཡི་གུ་ཚུ་ བསལ་ཚར་ཡོདཔ་ལས་ གནས་སྡུད་དེ་ ནད་ཡམས་མ་ཐོན་པའི་ གནས་ཚད་ནང་ ལྷོད་དེས་ཟེར་ཨིན་པས།
ད་རེས་ ཤེས་ཡོན་གྲོས་སྟོན་ལས་སྡེ་ཚུ་གིས་ ས་གོ་ལེ་ཤ་ཐོག་ལས་ ཁོང་རའི་ཞབས་ཏོག་ཚུ་ དར་ཁྱབ་བཏང་སྟེ་ སློབ་ཕྲུག་ཚུ་ ཐད་ཀར་དུ་ མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ནང་ བཙུགས་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

ཤེས་ཡོན་གྲོས་སྟོན་ལས་སྡེ་ཚུ་གིས་ མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ཚུ་ནང་ འགྱོ་དོ་ཡོདཔ།

ཚོང་མགྲོན་པ་ཚུ་གི་དོན་ལུ་ དོ་འགྲན་འབད་མི་དང་བསྟུན་ ཤེས་ཡོན་གྲོས་སྟོན་ལས་སྡེ་ཚུ་གིས་ མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ཚུ་ནང་ འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ལས་ སློབ་ཕྲུག་ཚུ་གིས་ འཇམ་ཏོང་ཏོ་སྦེ་ ཡིད་ཆེས་བསྐྱེད་ཚུགས་ནི་གི་ ཉེན་ཁ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།
དཔལ་ལྡན་ཚེ་རིང་གིས་ སླབ་མིའི་ནང་ ཤེས་ཡོན་གྲོས་སྟོན་ལས་སྡེ་ཚུ་ མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ཚུ་ནང་ འགྱོ་མི་དེ་ཡང་ སློབ་ཕྲུག་ཚུ་ལུ་ གནད་དོན་གལ་ཅན་ཚུ་ སླབ་ནི་དང་ ཤེས་ཡོན་སྤེལ་ནི་ ཕྱི་མི་ནང་སྐྱོད་སྲིད་བྱུས་ དེ་ལས་ རྒྱལ་སྤྱི་སློབ་ཕྲུག་ཚུ་དང་འབྲེལ་བའི་ གནོད་ཉེན་ཚུ་གི་སྐོར་ལས་ བལྟ་ནིའི་དོན་ལུ་ཨིན་པས།
དཔལ་ལྡན་ཚེ་རིང་གི་ལས་སྡེ་ གོ་ལོ་བཱལ་རིཆི་གིས་ མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ཚུ་ནང་ ཚར་༢ སོང་ཡོདཔ་ད་ གཙུག་ལག་ཤེས་ཡོན་གྱི་དོན་ལུ་ སྐུགས་ཚད་ཀྱི་དགོས་མཁོ་ མ་ཤེས་པར་ ཊོ་ཕེལ་ ཨའི་བི་ཊི་ ཡང་ཅིན་ ཨའི་ཨི་ཨེལ་ཊི་སི་ ལེན་ནུག་ཟེར་ཨིན་པས།
ཁོ་གིས་འབད་བ་ཅིན་ ཨིང་ལེཤི་གི་ ཆོས་རྒྱུགས་མ་ལེན་པའི་ཧེ་མར་ ཤེས་ཡོན་གྲོས་སྟོན་ལས་སྡེ་ཚུ་ནང་ གྲོས་བསྟུན་འབད་དགོཔ་ ཁག་ཆེ་ཟེར་ཨིནམ་ད་ ཚོགས་སྡེའི་འཐུས་མི་ཚུ་ མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ཚུ་ནང་ ལྟ་སྐོར་འབད་མི་དེ་ཡང་ གཙོ་བོ་ར་ མི་སྡེ་བརྡ་བརྒྱུད་དང་ ཡང་ཅིན་ ཆ་རོགས་ཚུ་གིས་སླབ་མི་ལུ་ ཉན་སྡོད་ནི་མེན་པར་ སློབ་ཕྲུག་ཚུ་གིས་ དྲི་བ་སྲ་ཀྲག་བཀོད་ནིའི་དོན་ལས་ སེམས་ཤུགས་བྱིན་ཐབས་ལུ་ ཨིན་ཟེར་ཨིན་པས།
དཔལ་ལྡན་ཚེ་རིང་གིས་ སླབ་མིའི་ནང་ ཐག་མ་བཅད་པའི་ཧེ་མར་ འབྲུག་ལུ་ ཐོ་བཀོད་འབད་མི་ལས་སྡེ་ཚུ་དང་ འབྲེལ་བ་འཐབ་ནི་དེ་ གལ་ཅན་ཅིག་ཨིནམ་ད་ བརྡ་དོན་ཕྱི་འགྱུར་གོ་མི་དེ་གིས་ སྟབས་མ་བདེཝ་དང་ དཀའ་ངལ་འབྱུང་འོང་ཟེར་ཨིན་པས།

ཡོ་རོབ་ཀྱི་སྐོར་ལས་ ག་ཅི་ཤེས་དགོཔ་ཨིན་ན?

དཔལ་ལྡན་ཚེ་རིང་གིས་ སླབ་མིའི་ནང་ ཡུ་རོབ་དང་ ཡུ་ཀེ་ ནིའུ་ཟི་ལེནཌི་ དེ་ལས་ ཨའི་ལེནཌི་ཚུ་ འོས་འབབ་ཅན་གྱི་ ས་གོ་ཅིག་ཨིན་རུང་ འཇམ་ཏོང་ཏོ་མེདཔ་ཨིན་པས།
རྒྱལ་ཁབ་དེ་ཚུའི་ནང་ དམིགས་བསལ་གྱི་དགོས་མཁོ་དང་ འབྲི་ལྷག་གི་དགོས་མཁོ་ དངུལ་འབྲེལ་གནས་སྟངས་ སློབ་ཕྲུག་ངོ་རྐྱང་གི་ཡི་གུ་ དུས་ཐེབས་ལཱ་གི་ ཐོབ་དབང་ལ་སོགས་པ་ཚུ་ ཡོདཔ་ཨིན་པས།
དཔལ་ལྡན་ཚེ་རིང་གིས་ སླབ་མིའི་ནང་ ཡུ་རོབ་ཀྱི་སྐོར་ལས་ འཕྲལ་ཁམས་ཅིག་ཁར་ བརྡ་བརྒྱུད་དང་ མི་སྡེ་བརྡ་བརྒྱུད་ནང་ཐོན་མི་དེ་ དབྱེ་ཞིབ་འབད་དགོཔ་ད་ འཚོ་བའི་ཟད་འགྲོ་དང་ ལཱ་གི་ཐོབ་དབང་གི་སྐོར་ལས་ ལེགས་ཤོམ་སྦེ་ ཞིབ་འཚོལ་དང་ འཆར་གཞི་བརྩམ་ནི་དེ་ ཁག་ཆེ་ཟེར་ཨིན་པས།
ཁོ་གིས་འབད་བ་ཅིན་ ཡུ་རོ་པི་ཡཱན་མཐུན་འབྲེལ་ཚོགས་སྡེ་གིས་ མི་ཚུ་ལུ་ ཡུ་རོབ་ནང་ སློབ་ཕྲུག་གི་ སྐྱོད་ཐམ་འཐོབ་ནི་དེ་ འཇམ་ཏོང་ཏོ་མེནམ་བཞིན་དུ་ རྒྱལ་ཁབ་རེ་ལུ་ རང་སོའི་དགོས་མཁོ་མ་འདྲཝ་སྦེ་ ཡོད་ཟེར་ཨིན་པས།
མི་མང་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ཚུ་ནང་ འཐུས་དམའ་སུ་སྦེ་ཡོད་རུང་ ཁ་སྐད་སློབ་སྟོན་གྱི་ དགོས་མཁོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།
ཨིང་སྐད་སློབ་སྟོན་འབད་མི་ སྒེར་གྱི་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ཚུ་ནང་ འཐུས་མཐོ་དྲགས་སྦེ་ཡོདཔ་ད་ ཡུ་རོབ་ནང་ སློབ་སྟོན་འཐུས་ ཉུང་སུ་ཡོདཔ་ད་ རྒྱལ་ཁབ་ལ་ལོ་ཅིག་ནང་ སློབ་ཕྲུག་མ་གཏོགས་ ཁོང་དང་གཅིག་ཁར་ འཁྱིད་འགྱོ་མི་ཚུ་གི་ སྐྱོད་ཐམ་མི་བྱིན་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།
འདི་བཟུམ་སྦེ་ ས་གོ་ལ་ལོ་ཅིག་ནང་ འཚོ་བའི་ཟད་འགྲོ་ མཐོ་སུ་སྦེ་ཡོདཔ་ད་ དུས་ཐེབས་ཀྱི་ ལཱ་འཚོལ་ཞིབ་འབད་ནི་དེ་ཡང་ གདོང་ལེན་ཡོདཔ་ཨིན་པས།
ཡུ་རོ་པི་ཡཱན་མཐུན་འབྲེལ་ཚོགས་སྡེ་གིས་ གནད་དོན་དེའི་སྐོར་ལས་ ལེགས་སོམ་སྦེ་ ཤེས་ནིའི་དོན་ལུ་ འགན་ཁུར་འབག་དགོཔ་ད་ དཔལ་ལྡན་ཚེ་རིང་གིས་ སླབ་མིའི་ནང་ ཁོང་གིས་ བསམ་ཚུལ་བཀོད་མི་དེ་ གལ་ཅན་ཅིག་ཨིནམ་བཞིན་དུ་ སློབ་ཕྲུག་ཚུ་གིས་འབད་རུང་ བརྡ་དོན་ཚུ་ ལེན་དགོ་ཟེར་ཨིན་པས།

སྐྱོད་ཐམ་མཐར་འཁྱོལ་དོན་ལུ་ དམིགས་བསལ་གན་ཡིག་མ་དགོཔ།

ད་རེས་ ཤེས་རིག་དང་རིག་རྩལ་གོང་འཕེལ་ལྷན་ཁག་དང་ ཐོ་བཀོད་འབད་མི་ ཤེས་ཡོན་གྲོས་སྟོན་ལས་སྡེ་༨༠ ཡོད་པའི་གྲས་ལས་༧༩ འབྲུག་ཤེས་ཡོན་གྲོས་སྟོན་ལས་སྡེ་ནང་ ཐོ་བཀོད་འབད་དེ་ཡོདཔ་ད་ ལས་སྡེ་གི་གྱངས་ཁ་དེ་ གནད་དོན་མ་འདྲཝ་ ཡུན་བརྟན་གྱི་གནད་དོན་དང་ ལག་ལེན་འཐབ་མ་ཚུགསཔ་ལ་སོགས་པའི་ཐོག་ ལོ་རྫོགས་ཁམས་ལས་ མར་འབབ་འགྱོ་ནི་བཟུམ་ཅིག་ ཡོདཔ་ཨིན་པས།
དཔལ་ལྡན་ཚེ་རིང་གིས་ སླབ་མིའི་ནང་ ལཱ་འཇམ་ཏོང་ཏོ་བཟོ་ནིའི་དོན་ལས་ ཤེས་ཡོན་གྲོས་སྟོན་ལས་སྡེ་དང་ དམིག་བསལ་གྱི་གན་ཡིག་ ཡང་ཅིན་ འབྲེལ་མཐུད་ག་ནི་ཡང་མེདཔ་ད་ ལམ་ལུགས་དང་འཁྲིལ་ནི་དང་ བརྡ་དོན་ངེས་བདེན་ དེ་ལས་ བསླབ་སྟོན་འབད་ནི་དེ་ བརྡ་སྟོན་གཙོ་ཅན་ཅིག་ཨིནམ་བཞིན་དུ་ དེ་གིས་ ལས་སྡེ་ཚུ་ གི་གྲུབ་འབྲས་ ལེགས་ཤོམ་སྦེ་ འཐོན་ཚུགས་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།
ཨཱསི་ཊེ་ལི་ཡན་ཆེ་རིམ་ལྷན་ཚོགས་དང་འཁྲིལ་བ་ཅིན་ ཚོང་ལམ་གནས་ཚད་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ སྐྱོད་ཐམ་ཆ་མེད་དེ་ བརྒྱ་ཆ་༡༠ ངོས་ལེན་འབད་དོ་ཡོདཔ་ད་ དེ་གི་འོག་ལས་ཡོད་པ་ཅིན་ འབྲིང་འཚམས་ཅིག་སྦེ་ ངོས་ལེན་འབད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།
དཔལ་ལྡན་ཚེ་རིང་དང་འཁྲིལ་བ་ཅིན་ ཤེས་ཡོན་གྲོས་སྟོན་ཚོགས་སྡེའི་ འགན་ཁུར་དེ་ ཤེས་ཡོན་གྱི་ གདམ་ཁ་རྐྱབ་བྱིན་ནི་ཨིནམ་ད་ ལས་སྡེ་ཚུ་ གནས་སྤོ་དང་ གཏན་འཇགས་ལཱ་གཡོག་གི་སྐོལ་ལས་ གསལ་བསྒྲགས་འབད་མི་ཆོག་ཟེར་ཨིན་པས།
ཁོ་གིས་འབད་བ་ཅིན་ འབྲུག་ལུ་ ཐོ་བཀོད་འབད་མི་ ཤེས་ཡོན་གྲོས་སྟོན་ལས་སྡེ་ཚུ་གི་ བསླབ་སྟོན་པ་ཚུ་ལུ་ གནད་དོན་ཚུ་གྲོས་བསྟུན་འབད་ནི་ལུ་ ངོ་སྦྱོར་འབད་དེ་མེད་ཟེར་ ཨིན་པའི་གནས་ཚུལ།

ཨོ་རྒྱན་རྡོ་རྗེ།

མི་དབང་མངའ་བདག་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ ལོག་ཐིམ་ཕུག་ལུ་ ཕེབས་གནང་ཡོདཔ།

Mon, 05/27/2024 - 15:20

༉ མི་དབང་མངའ་བདག་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས་ ལྷོ་ཕྱོགས་རྫོང་ཁག་ཚུ་ནང་ གཟིགས་སྐོར་གནང་པའི་ཤུལ་ལས་ སྤྱི་ཟླ་༥ པའི་ཚེས་༢༥ ལུ་ ལོག་ཐིམ་ཕུག་ལུ་ ཕེབས་གནང་ཡོདཔ་ཨིན་པས།
མི་དབང་མཆོག་གིས་ བདུན་ཕྲག་གི་རིང་ ཕུན་ཚོགས་གླིང་དང་ བསམ་རྩེ་ དགེ་ལེགས་ཕུག་ དེ་ལས་ རྩི་རང་ལུ་ གཟིགས་སྐོར་གནང་ཡོདཔ་ཨིན་པས།
གཟིགས་སྐོར་གནང་པའི་སྐབས་ མི་དབང་མཆོག་གིས་ བསམ་རྩེ་དང་ དགེ་ལེགས་ཕུག་ལུ་ སྦྱོང་བརྡར་ལྟེ་བ་ཁག་ཚུ་ནང་ སྦྱོང་བརྡར་འབད་བའི་བསྒང་ཡོད་མི་ བདེ་སྲུང་ཤོ་ཐེངས་༦༣ པ་(བཀོད་ཁྱབ་གནས་རིམ་)དང་ ཤོ་ཐེངས་༦༤ པའི་ བདེ་སྲུངཔ་ཚུ་དང་གཅིག་ཁར་ མཇལ་ཕྲད་གནང་ཡོདཔ་ཨིན་པས།
དེ་མ་ཚད་ མི་དབང་མཆོག་གིས་ རྫོང་ཁག་ཚུ་ནང་གི་ མི་སྡེའི་ སྡེ་ཚན་སྣ་ཚོགས་ལས་ མི་ཚུ་དང་གཅིག་ཁར་ མཇལ་ཕྲད་གནང་ཡོདཔ་མ་ཚད་ ད་ལྟོ་ ལཱ་འབད་བའི་བསྒང་ཡོད་མི་ དགེ་ལེགས་ཕུག་དྲན་ཤེས་ཁྲོམ་ཚོགས་ཀྱི་སྐོར་ལས་ གསུངས་ཡོདཔ་ཨིན་པའི་གནས་ཚུལ།
བཙན་སྐྱོགས་དབང་འདུས།

མི་དབང་མངའ་བདག་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ སྦྱོང་བརྡར་འབད་བའི་བསྒང་ཡོད་མི་ བདེ་སྲུང་ཤོ་ཐེངས་༦༣ པ་(བཀོད་ཁྱབ་གནས་རིམ་)དང་ ཤོ་ཐེངས་༦༤ པའི་ བདེ་སྲུངཔ་ཚུ་དང་གཅིག་ཁར་ ལྷན་བཞུགས་གནང་པའི་བསྒང་།

མི་དབང་མངའ་བདག་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས་ བསམ་རྩེ་ལུ་ རྫོང་ཁག་གི་ ངོ་ཚབ་ཚུ་དང་གཅིག་ཁར་ ཞལ་འདྲིས་གནང་པའི་བསྒང་།

གནས་ཚུལ་མདོར་བསྡུས།

Mon, 05/27/2024 - 11:55

ཁ་ཙ་དྲོ་པ་ བློན་ཆེན་ཚེ་རིང་སྟོབས་རྒྱས་ཀྱིས་ ཐའི་ལེནཌི་ལུ་ ཕི་ལི་པིནསི་གི་གཞུང་ཚབ་ མི་ལི་སེནཊི་ ཀུ་རུཛ་-པ་རི་ཌེས་དང་གཅིག་ཁར་ ཕྱད་ཡོདཔ་བཞིན་དུ་ དཔལ་འབྱོར་དང་ ལཱ་གཡོག་ དེ་ལས་ གཞུང་སྐྱོང་དང་འབྲེལ་བའི་ གནད་དོན་སྣ་ཚོགས་ཐོག་ལུ་ གསུང་གྲོས་གནང་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ།

ཤར་ཕྱོགས་རྫོང་ཁག་ཚུ་ནང་ བྱ་གསོ་སྐྱོང་གི་ཚོང་འབྲེལ་ ལེགས་ཤོམ་འགྱོ་མི་བཏུབ་དོ་ཡོདཔ།

Mon, 05/27/2024 - 11:53

༉ བཀྲིས་སྒང་རྫོང་ཁག་ཚུ་གི་ བྱ་གསོ་ཁང་༥ པོ་ཆ་རའི་ སྒོང་རྡོག་གི་ཚོང་འབྲེལ་ ལེགས་ཤོམ་འགྱོ་བཟུམ་སྦེ་མཐོང་རུང་ ཁྲིམས་འགལ་ཐོག་ལས་ ནང་འདྲེན་འབད་མི་ སྒོང་རྡོག་ཚུ་ལུ་བརྟེན་ ཁོང་གི་ ཚོང་འབྲེལ་ལུ་ ཐོ་ཕོག་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།
གནད་དོན་དེ་ལུ་བརྟེན་ བྱ་གསོ་སྐྱོང་ཁང་བཙུགས་མི་ མང་ཤོས་ར་ བཤོལ་བཞག་དགོཔ་ཐོན་ཡོདཔ་ད་ ད་རེས་ ཆུང་རིམ་གནས་ཚད་ནང་ ཚོང་འབྲེལ་གཞི་བཙུགས་འབད་མི་ བྱ་གསོ་ཁང་དག་པ་ཅིག་ལས་བརྒལ་ མེདཔ་ཨིན་པས།
བཀྲིས་སྒང་ ལུང་བསྟན་ཟམ་པ་ལུ་ཡོད་པའི་ བསམ་བཟང་གོང་འཕེལ་བྱ་གསོ་སྐྱོང་ཁང་གི་ཇོ་བདག་ བསྟན་འཛིན་དབང་གྲགས་ཀྱིས་ བྱ་༣,༠༠༠ དེ་ཅིག་ གསོ་སྐྱོང་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་བཞིན་དུ་ སྒོང་རྡོག་༢,༠༠༠ ལྷགཔ་ཅིག་ ཐོན་སྐྱེད་འབད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།
བསྟན་འཛིན་དབང་གྲགས་ཀྱིས་འབད་བ་ཅིན་ ཤར་ཕྱོགས་རྫོང་ཁག་ཚུ་ནང་ ཁྲིམས་འགལ་ཐོག་ལས་ སྒོང་རྡོག་ནང་འདྲེན་འབད་མི་ ཡར་སེང་སོང་སྟེ་འདུག་ཨིནམ་ད་ དེ་གིས་ ནང་འཁོད་ཀྱི་ བྱ་གསོ་སྐྱོང་འཐབ་མི་ཚུ་ལུ་ ཐོ་ཕོག་ཐོག་སྟེ་ཡོད་ཟེར་ཨིན་པས།
གཞུང་དང་འབྲེལ་ཡོད་དབང་འཛིན་ཚུ་གིས་ ཁྲིམས་འགལ་ཐོག་ལས་ སྒོང་རྡོག་ནང་འདྲེན་ དར་ཁྱབ་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ལས་ བསམ་གྲུབ་ལྗོངས་མཁར་ རྒྱལ་སྤྱི་ས་མཚམས་སྒོ་ར་ལས་ ལྟ་རྟོག་དམ་དམ་འབད་དགོཔ་འདུག་ཟེར་ཨིནམ་ད་ མང་ཤོས་ར་ ཚོང་ཆས་འབག་མི་སྣུམ་འཁོར་དང་ བར་ཚོང་འཐབ་མི་ཚུ་ལུ་ དོགས་པ་ཡོད་ཟེར་ཨིན་པས།
ནང་འདྲེན་འབད་མི་ སྒོང་རྡོག་ཚུ་ལུ་བརྟེན་ ཐོ་ཕོག་མི་དེ་ བྱ་གསོ་སྐྱོང་འཐབ་མི་ བསྟན་འཛིན་དབང་གྲགས་རྐྱངམ་གཅིག་མེན་པར་ བྱ་གསོ་སྐྱོང་འཐབ་མི་ གཞན་ཚུ་གིས་འབད་རུང་ ཉོགས་བཤད་དེ་སྦེ་ར་ བཀོད་དོ་ཡོདཔ་ད་ དེ་ལུ་བརྟེན་ ཁོང་གི་ཚོང་འབྲེལ་ལུ་ ཐོ་ཕོག་སྟེ་ཡོད་ཟེར་ཨིན་པས།
ཁྲིམས་འགལ་ཐོག་ལས་ སྒོང་རྡོག་ནང་འདྲེན་འབད་མི་ཚུ་གིས་ གོང་ཚད་ཉུང་སུ་སྤྲོད་དེ་ ཚོང་ཁང་ཚུ་ནང་ འབྲུག་པའི་སྒོང་རྡོག་ཨིན་ཟེར་ ཚོང་འབྲེལ་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་ད་ དེ་གིས་ ནང་འཁོད་ཀྱི་སྒོང་རྡོག་དང་ གོང་ཚད་ལུ་ གནོད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།
གནད་དོན་གཞན་མི་གཅིགཔོ་དེ་ སྒོང་རྡོག་ཐོན་སྐྱེད་འབད་མི་དང་ བཟའ་སྤྱོད་འབད་མི་གཉིས་ཀྱི་བར་ན་ བར་ཚོང་འཐབ་མི་ལེ་ཤ་ཡོད་མི་ལུ་བརྟེན་ གོང་ཚད་ལུ་ ཁྱད་པར་ཆགས་དོ་ཡོདཔ་མ་ཚད་ བཟའ་སྤྱོད་འབད་མི་ཚུ་གིས་ ཚད་ལས་བརྒལ་བའི་གོང་ཚད་ སྤྲོད་དགོཔ་ཐོནམ་མས་ཟེར་ བྱ་གསོ་སྐྱོང་འཐབ་མི་ཚུ་གིས་ བཤདཔ་ཨིན་པས།
གཡང་གཉེར་རྒེད་འོག་ནང་ བྱ་གསོ་སྐྱོང་འཐབ་མི་ དབང་འདུས་ཀྱིས་འབད་བ་ཅིན་ བར་ཚོང་པ་ཚུ་གིས་ ནང་འཁོད་ལས་ཐོན་སྐྱེད་འབད་མི་ སྒོང་རྡོག་ཚུ་ལུ་ གོང་ཚད་ཀྱིས་ ཐོ་ཕོགཔ་མས་ཟེར་ཨིནམ་ད་ བར་ཚོང་པ་ཚུ་གིས་ བརྒྱ་ཆ་ལས་༡༠༠ སྦེ་ར་ ཁེ་སང་བཟོཝ་མས་ཟེར་ཨིན་པས།
ཁོ་གིས་སླབ་མིའི་ནང་ སྒོང་རྡོག་ཊེ་༡ ལུ་ གོང་ཚད་དངུལ་ཀྲམ་༣༥༠ དང་༣༧༠ འཐོབ་མི་དེ་ ད་རེས་ དངུལ་ཀྲམ་༣༠༠ དང་ དངུལ་ཀྲམ་༣༣༠ ལུ་ བབས་སོ་ཡི་ཟེར་ཨིན་པས།
བྱ་གསོ་སྐྱོང་འཐབ་མི་ ཉི་མ་ཚེ་རིང་གིས་འབད་བ་ཅིན་ བྱའི་ཟནམ་གི་ ཚོང་འབྲེལ་པ་དང་ སྣ་ཚོགས་ཁང་སྦོམ་བཙུགས་མི་ བར་ཚོང་པ་ དེ་ལས་ ཚོང་འབྲེལ་སྦོམ་འཐབ་མི་སྣུམ་འཁོར་ཚུ་གིས་ ཁྲིམས་འགལ་ཐོག་ལས་ སྒོང་རྡོག་ནང་འདྲེན་འབདཝ་མས་ཟེར་ཨིནམ་ད་ དེ་བཟུམ་མའི་ ནང་འདྲེན་འབད་ཚུགས་མི་དེ་ཡང་ འབྲེལ་ཡོད་ཡིག་ཚང་ཚུ་གིས་ ས་མཚམས་སྒོ་ར་ལུ་ ལྟ་རྟོག་སྒྲིང་སྒྲིང་མ་འབད་བའི་ བརྡ་མཚོན་ཨིན་མས་ཟེར་ཨིན་པས།
ཁོ་གིས་ སླབ་མིའི་ནང་ ནང་འདྲེན་འབད་མི་ སྒོང་རྡོག་ཨིན་ན་དང་ ཡང་ཅིན་ ནང་འཁོད་ཀྱི་སྒོང་རྡོག་ཨིན་ན་ ལྟཝ་ད་ར་ཤེས་ཚུགས་ཟེར་ཨིན་པས།
བྱ་གསོ་སྐྱོང་འཐབ་མི་ཅིག་གིས་འབད་བ་ཅིན་ འབྲུག་བཟའ་ཆས་དང་སྨན་རིག་དབང་འཛིན་དང་ ཅ་དམ་འགོ་དཔོན་ཚུ་གིས་ ཚོང་འབྲེལ་འཐབ་མི་ཚུ་གི་ སྣུམ་འཁོར་ཚུ་ ལྟ་རྟོག་ལེགས་ཤོམ་འབད་བ་ཅིན་ རྒྱ་གར་གྱི་སྒོང་རྡོག་ཚུ་ རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལྷོད་དགོཔ་མེད་ཟེར་ཨིནམ་ད་ ལ་ལོ་ཅིག་གིས་ རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ སྣུམ་འཁོར་གཅིག་ལས་གཅིག་ལུ་ སོར་ཞིནམ་ལས་ སྒོང་རྡོག་ནང་འདྲེན་འབདཝ་མས་ཟེར་ཨིན་པས།
པདྨ་དགའ་ཚལ་རྫོང་ཁག་ནང་ ཀུན་ཁྱབ་བྱ་གསོ་སྐྱོང་ཁང་བཙུགས་མི་ ཕུན་ཚོགས་ཊི་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་འབད་བ་ཅིན་ སྒོང་རྡོག་ཚུ་ དགེ་ལེགས་ཕུག་དང་ བསམ་རང་ལས་ འབག་འོང་ཡི་ཟེར་སླབ་སྟེ་ ནང་འདྲེན་འབད་མི་ སྒོང་རྡོག་ཚུ་ བཀྲམ་སྤེལ་འབདཝ་མས་ཟེར་ཨིནམ་ད་ འབྲེལ་ཡོད་ཡིག་ཚང་ཚུ་གིས་ དམ་དམ་སྦེ་ར་ ལྟ་རྟོག་འབད་དགོཔ་འདུག་ཟེར་ཨིན་པས།
ཁོ་གིས་འབད་བ་ཅིན་ སྒོང་རྡོག་བཙོང་མི་དང་ བར་ཚོང་པ་ཚུ་ལས་ ཉོ་མི་ཚུ་གིས་འབད་རུང་ འགན་ཁུར་འབག་དགོཔ་འདུག་ཟེར་ཨིནམ་ད་ སྒོང་རྡོག་ཉོ་བའི་སྐབས་ ག་ཏེ་ལས་ འབག་འོང་ཡི་ག་ ཡིག་ཆ་ཚུ་ སྟོན་དགོཔ་འདུག་ཟེར་ཨིན་པས།
བྱ་གསོ་སྐྱོང་འཐབ་མི་ ལ་ལོ་ཅིག་གིས་འབད་བ་ཅིན་ གཞུང་གི་ཁ་ཐུག་ལས་ བར་ཚོང་པ་ཚུ་གིས་ སྒོང་རྡོག་ཚུ་ དགེ་ལེགས་ཕུག་ལས་ བསམ་གྲུབ་ལྗོངས་མཁར་དང་ ཤར་ཕྱོགས་རྫོང་ཁག་ཚུ་ནང་ རྒྱ་གར་གྱི་ས་མཚམས་བརྒྱུད་དེ་ འབག་འོང་པའི་སྐབས་ ལྡེ་མིག་རྐྱབ་ཐོག་ལས་ བསམ་གྲུབ་ལྗོངས་མཁར་གྱི་ ས་མཚམས་སྒོ་ར་ཁར་ལྷོདཔ་ད་ ལྡེ་མིག་ཕྱེ་དགོཔ་བཟོ་བ་ཅིན་ ཁྲིམས་འགལ་ཐོག་ལས་ སྒོང་རྡོག་ནང་འདྲེན་འཐབ་མི་ མར་འབབ་འགྱོ་ནི་མས་ཟེར་ཨིན་པས།
ར་ལྡི་རྒེད་འོག་ནང་ བྱ་གསོ་སྐྱོང་ཁང་བཙུགས་མི་ རྡོ་རྗེ་གྲགས་པ་གིས་འབད་བ་ཅིན་ ཁྲོམ་ཁར་ ནང་འཁོད་ཀྱི་ སྒོང་རྡོག་ཚོང་འབྲེལ་དེ་ཅིག་ར་ འགྱོ་མ་བཏུབ་མི་དེ་ཡང་ ནང་འདྲེན་འབད་མི་ སྒོང་རྡོག་ཚུ་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ ཨིན་ཟེར་ཨིན་པས།
དགེ་ལེགས་ཕུག་ལས་ སྒོང་རྡོག་ཤོག་སྒམ་༡༢༠ དང་༡༣༠ འི་བར་ན་ འབག་འོང་སྟེ་ རྒྱ་གར་ལས་ སྒོང་རྡོག་སྒམ་སླ་བསྲེས་ཏེ་འབག་འོངམ་མས་ཟེར་ ཁོ་གིས་བཤད་པའི་ཁར་ སྒོང་རྡོག་ཚུ་གུ་ ཐིའུ་རྐྱབ་ཐོག་ལས་ བཀྲམ་སྤེལ་འབད་དགོཔ་བཟོ་བ་ཅིན་ ཁེ་ཕན་འོང་ནི་མས་ཟེར་ཨིནམ་ད་ ག་དེམ་ཅིག་སྦེ་ གནད་དོན་དེ་ དེ་སྦེ་ར་ལུས་སོ་པ་ཅིན་ བྱ་གསོ་སྐྱོང་ཁང་ཚུ་ སྒོ་བསྡམ་དགོཔ་འཐོན་ནི་མས་ཟེར་ཨིན་པས།
བྱ་གསོ་སྐྱོང་ཁང་བཙུགས་མི་དང་འཁྲིལ་བ་ཅིན་ བར་ཚོང་པ་དང་ ཟནམ་ཚོང་འབྲེལ་འཐབ་མི་ བཀྲིས་ཚོང་འབྲེལ་སྣུམ་འཁོར་ དེ་ལས་ ཚོང་འབྲེལ་སྦོམ་འཐབ་མི་ཚུ་གིས་ ཁྲིམས་འགལ་ཐོག་ལས་ སྒོང་རྡོག་ནང་འདྲེན་འབད་དོ་ཡོད་པའི་ དོགས་པ་ཡོད་ཟེར་ཨིན་པས།
ཁོང་གིས་ སླབ་མིའི་ནང་ རྒྱ་གར་ལུ་ བྱ་ནད་ཐོནས་ཐོན་སར་ཡོདཔ་ལས་ ག་དེམ་ཅིག་སྦེ་ ནང་འདྲེན་བཀག་དམ་མ་འབད་བ་ཅིན་ རྒྱལ་ཁབ་ནང་འབད་རུང་ བྱ་ནད་དར་ཁྱབ་འགྱོ་ནིའི་ ཉེན་ཁ་སྦོམ་འདུག་ཟེར་ཨིན་པས།
འབྲུག་བཟའ་ཆས་དང་སྨན་རིག་དབང་འཛིན་གྱི་ འགོ་དཔོན་ཅིག་གིས་འབད་བ་ཅིན་ ཁོང་གི་ཁ་ཐུག་ལས་ ག་དེ་དྲག་དྲག་ ལྟ་རྟོག་དམ་དམ་འབད་དོ་ཟེར་ཨིནམ་ད་ ནང་འདྲེན་འབད་མི་ སྒོང་རྡོག་ཚུ་ འཛིན་བཟུང་འབད་དེ་ ཉེས་ཁྲིམས་བཀལ་དོ་ཟེར་ཨིན་པས།
ག་དེམ་ཅིག་སྦེ་ སྒོ་ནོར་འགོ་དཔོན་ཚུ་གིས་ འབྲུག་བཟའ་ཆས་དང་སྨན་རིག་དབང་འཛིན་གྱི་ འགོ་དཔོན་ཚུ་དང་ མཉམ་འབྲེལ་འབད་བ་ཅིན་ ཁྲིམས་འགལ་ཐོག་ལས་ ནང་འདྲེན་འབད་མི་ སྒོང་རྡོག་མར་བབས་འགྱོ་ནིའི་ གོ་སྐབས་འདུག་ཟེར་ ཁོ་གིས་བཤད་པའི་ཁར་ སྒོང་རྡོག་ཚོང་འབྲེལ་འཐབ་མི་ཚུ་གིས་ ཐོན་སྐྱེད་འབད་མི་ སྒོང་རྡོག་ཚུ་ལས་མངམ་སྦེ་ ཚོང་འབྲེལ་འབད་མི་དེ་ ཁྲིམས་འགལ་ཐོག་ལས་ ནང་འདྲེན་འབད་སྲིད་པས་ཟེར་ཨིན་པས།
བཀྲིས་སྒང་རྫོང་ཁག་ནང་ ནང་འཁོད་ཐོན་སྐྱེད་འབད་མི་ སྒོང་རྡོག་བཙོང་མ་ཚུགས་པའི་ གདོང་ལེན་བྱུང་དོ་ཡོདཔ་ད་ མང་ཤོས་ར་ ཟད་འགྲོ་བཏང་མི་ཚུ་ ལོག་འཐོབ་མ་ཚུགས་པར་ཡོདཔ་ཨིན་པས།
ཁྲིམས་འགལ་ཐོག་ལས་ སྒོང་རྡོག་ནང་འདྲེན་འབད་མི་དང་ ཟནམ་གྱི་ གོང་ཚད་ཡར་སེང་སོང་མི་ལུ་བརྟེན་ བྱ་གསོ་སྐྱོང་ཁང་མང་ཤོས་ར་ སྒོ་བསྡམ་དགོཔ་ཐོན་དོ་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ། གནས་བརྟན་རྡོ་རྗེ། བཀྲིས་སྒང་།

གནས་ཚུལ་མདོར་བསྡུས།

Mon, 05/27/2024 - 11:50

སྤྱི་ཟླ་༥ པའི་ཚེས་༢༢ ལུ་ རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་ འབྲུག་གི་ དཔལ་འབྱོར་ལྷན་ཐབས་མ་དངུལ་དོན་ལུ་ དངུལ་ཀྲམ་ཐེར་འབུམ་༡༥ རྒྱབ་སྐྱོར་འབད་མིའི་ཐོག་ལས་ གོ་རིམ་དང་པའི་ནང་ འབྲུག་གཞུང་ལུ་ དངུལ་ཀྲམ་ཐེར་འབུམ་༢.༥ འཛིན་གྲོལ་འབད་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ།

Gola-Gola Bhutan: Addressing cloth waste and bringing smiles

Mon, 05/27/2024 - 11:50

… one sack at a time

Yangyel Lhaden   

May 25, Saturday, 11:30am: Under the scorching Thimphu sun , the Gola-Gola Bhutan team arrives in Olakha. A woman carrying a huge sack approaches the parking lot. One team member says, “Dari ngyeltsho na nyam tshay yi mo la? (You had to take the trouble even on a holiday.)

The woman sighs in relief and replies, “No, no, you have been a great help. This sack of clothes has been lying in my house for months, and I didn’t know where to donate it.”

Gola-Gola Bhutan, a youth group, collects and donates  second-hand clothes to rural communities. Their objective is simple, yet profound: to bridge the gap between those with excess and those without access to clothing.

The clothing industry is a major contributor to pollution, producing 10 percent  of global carbon emissions and sending 85 percent of textiles to dumps each year, according to Business Insider,  a business news website. Between 2000 and 2022, global fiber production doubled from 58 million to 116 million tonnes, according to Vogue Business. The main drivers of this pollution are dyeing and finishing (36 percent), yarn preparation (28 percent), and fiber production (15 percent), according to Quantis International 2018. 

“We want to address cloth waste with global production being between 80 and 100 billion new garments yearly,” President of Gola-Gola Bhutan, Phuntsho Wangchuk Rinzin said. “We see stacks of clothes  in many households because they were too good to be thrown away, but never found the right opportunity.”

Phuntsho said that Bhutanese prioritise the environment, compassion, and human connection and when some have excess and others are in need, that is where Gola-Gola stepped in to help. “While helping those in need, the issue of overproduction and unnecessary dumping of clothes takes care of itself.”

Although there is no national data on cloth waste, the National Waste Inventory Survey 2019 reveals that households generate about 81,000 kilograms of solid waste every day. About 65 percent of households do not have access to waste collection service.

The co-founders of Gola-Gola Bhutan were also dealing with cloth waste at home. While attending Jakar Higher Secondary School in 2022, three students pitched their idea to the Loden Foundation, which was seeking student business ideas. Motivated by the piles of clothes at their own homes, they thought, “If we have this much cloth ourselves, imagine the amount in our dzongkhag and in the country.” They pitched their idea, got it approved, and received Nu 7,000 in funding to start their venture.

 After two years, as college students now and with six active members and about 200 volunteers, the team has donated clothes to Bemji (Trongsa), Changzamtog (Thimphu), Dungna (Chhukha), Drukjegang (Dagana), Tsakaling (Mongar), and Tshochasa (Punakha) so far.

The Saturday clothing collection is part of Gola-Gola Bhutan’s collaboration with SHIFT, a campaign accelerator by Save The Children office. Under the SHIFT campaign, the team plans to donate clothes in Lhuntse, plant trees during Social Forestry Day with Royal Thimphu College, organise a fashion design competition, and launch the Gola-Gola store in Thimphu to address cloth waste issue.

The team has partnered with Drukride for transportation. Every Saturday, they collect clothes and on May 25 they collected clothes from 10 individuals in Thimphu and two from Paro and Bumthang.

“Being college students, we have to juggle to manage Gola-Gola and our studies, but this is our passion project,” Phuntsho said. “Funding is challenging and we have to constantly write proposals to continue our work.”

What keeps Gola-Gola going?

“Seeing people’s faces brighten with smiles when we give them clothes keeps us going,” Phuntsho said. “We have met kind donors, happy recipients, and good people ready to help us, which makes us content.”

Bhutan calls for unified mountain voice to address effects of climate change

Mon, 05/27/2024 - 11:49

YK Poudel

Minister of Agriculture and Livestock (MoAL), Younten Phuntsho, urged a unified regional strategy to tackle the impacts of climate change on mountain communities to achieve sustainable outcomes that enhance the resilience of mountain ecosystems.

Lyonpo made these remarks during the opening of the two-day discussion titled “Technical Dialogue on Mountain, People, and Climate Change” in Kathmandu, Nepal that concluded on May 23.

Over 200 Party members and government officials from 25 countries participated in the dialogue. A follow-up session is planned for later, next month in Bonn, Germany.

Lyonpo Younten Phuntsho emphasised that although Bhutan holds the distinction of being one of the world’s first carbon-negative countries, sustaining this status requires making challenging decisions. He highlighted the need to explore various economic opportunities to advance the journey towards sustainable development.

Lyonpo said that the efforts and sacrifices of a single country or group alone would not be able to yield significant impacts in the battle against climate change. “Even under the ‘best-case’ scenario, where global warming is limited to 1.5°C, projections suggest that one-third of the glaciers in the Hindu Kush Himalayan region will vanish by 2100.”

Lyonpo said: “With 98 percent of our land covered by mountainous terrain, Bhutan faces alarming consequences from the yearly retreat of our glaciers, shrinking by 13 to 23 metres annually. This rapid melting not only endangers our glaciers but also heightens the danger of glacial lake outburst floods, posing grave risks to the lives and livelihoods of communities both in the mountains and downstream.”

He also noted that climate change poses a threat to Bhutan’s environmental conservation achievements, particularly in the realm of biodiversity preservation. “Free-roaming mountain animals such as snow leopards, which play a crucial role in maintaining the balance of the mountain ecosystem, are at risk of extinction.”

Lyonpo urged all the countries and agencies present to recommend concrete outcomes that are sustainable and would strengthen the resilience of these ecosystems.

The Prime Minister of Nepal, Pushpa Kamal Dahal, the chief guest of the discussion, said that climate change presents a universal threat, leaving all people and ecosystems susceptible “Without cohesive and effective adaptation and mitigation plans, climate change has the capacity to undo the progress of development and plunge millions more into poverty.”

Dahal stressed the urgent need for economic and technical collaboration among nations most impacted by the effects of climate change.

Highlighting the unprecedented nature of climate change impacts in mountainous regions, PM Dahal cautioned that these countries, situated at the forefront of the global climate crisis, shoulder disproportionate burdens of the adverse effects of warming.

 “There is a need for concerted efforts to safeguard and enhance the mountains, mountain civilizations, mountain ecosystems, and mountain inhabitants,” he said.

Minister for environment, forest and climate change of Bangladesh, Saber Hossain Chowdhury, said that the developed countries emit 81 percent of the total global carbon emissions. Developing countries like Nepal, Bhutan and Bangladesh are facing problems due to this.

“The developed countries have not fulfilled their commitments made at various climate conferences regarding reducing carbon emissions. Now, they should be prompted,” he added. “The government alone cannot alleviate poverty and mitigate the impacts of climate change. Regional and global funding support must come.”

Government representatives discussed related topics under three thematic agendas: ambition for 1.5 degree Celsius, climate vulnerability and risks, loss and damage, people-policy and prosperity, locally led-adaptation, climate justice and voices, climate finance and the role of private sector, economic growth and global partnerships.

The chairperson of royal civil service commission, Tashi Pem,who was the technical head of Bhutanese delegation in COP28, said that the discussion in Nepal linked to the UAE Framework for Global Climate Resilience to take mountain agenda forward targeted on the ecosystems and transboundary issues.

Mountain agenda

At the 28th Conference of Parties (COP28), Bhutan, Nepal, Kyrgyzstan, and other mountainous countries called for a ‘Mountain agenda’ which was supported by the Parties.

The Constitution mandates maintaining 60 percent forest coverage for all times to ensure a sustainable ecosystem, with a current forest coverage of 69.71 percent.

The Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) indicates that climate-related hazards, such as flash floods and landslides, have contributed to an increase in disasters affecting a growing number of people in mountain regions and areas further downstream.

In 2010, nearly 10 percent of the global population, around 671 million people, resided in high mountain regions. This is expected to increase to 736 and 844 million by 2050.

At COP28, Parties reached an agreement to establish a loss and damage fund. UAE pledged USD 100 million, Germany committed USD 100 million towards L&D, and the United Kingdom pledged USD 17.5 million. Additionally, Japan pledged USD 10 million for funding L&D. These contributions are intended to provide global funding in the necessary areas.

གནས་ཚུལ་མདོར་བསྡུས།

Mon, 05/27/2024 - 11:49

སྤྱི་ཟླ་༥ པའི་ཚེས་༢༢ ལུ་ ཐིམ་ཕུག་གི་ ལོ་བསྟར་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོ་ཐེངས་༧ པ་ འཚོགས་གནང་སར་ རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་འདུའི་ འཐུས་མི་ཚུ་གིས་ སྨོན་འདེབས་ཕུལ་ཡོདཔ་ད་ བདུན་ཕྲག་༡ གི་རིང་ འགོ་འདྲེན་འཐབ་མི་ སྨོན་ལམ་ཆེན་མོ་དེ་ གཞུང་གྲྭ་ཚང་གི་ ལས་ཚོགས་དཔོན་མཆོག་གིས་ དབུ་བཞུགས་གནང་ཡོདཔ་བཞིན་དུ་ སྤྱིར་འཛམ་གླིང་དང་ ལྷག་པར་དུ་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ ཞི་བདེ་འབྱུང་ཐབས་ཀྱི་དོན་ལུ་ ཨིན་པའི་གནས་ཚུལ།

Toilet of Compassion

Mon, 05/27/2024 - 11:48

132 bedside toilets supplied to bedridden patients so far 

Kuenlek Tshomo Tshering | Intern 

What has toilets got to do with compassion? Bhutan Toilet Organisation (BTO) has the perfect answer!

The organisation has distributed 132 bedside toilets in three dzongkhags of  Samtse, Chukha, and Haa through its project called the “Toilet of Compassion.”  The project which started  in 2022 is indeed a  compassionate move to improve the lives of bedridden patients, persons  with disabilities (PwDs) and elderly people who find using conventional toilets or going to one, difficult.   

 The bedside toilets have proven to be a success, empowering patients by granting them easy access to a hygienic toilet located right next to their beds when they cannot reach a usual toilet. 

The initiative  is  viewed by many as an altruistic act  besides revamping the hope of many bedridden patients.  The beneficiaries expressed their gratitude.  

 Damphu MSS’s  Vice Principal  Kado  said, “As a spinal cord injured patient, my main challenge is with my gallbladder. Using a catheter multiple times a day is a necessity. Without instant access to a toilet, accidents are common.”  

Kado said  the bedside toilet has been a lifesaver, especially at night, allowing him  to manage his  needs conveniently. “Its portability also means I can take it with me wherever I go, providing peace of mind and independence,” 

 The project, pioneered  by Chablop Passang Tshering, the Executive Director of BTO, was inspired by a conversation with Yangka, a health assistant from Chukha, who highlighted the necessity for patient accessible toilets.    

 BTP’s Project Manager Tshedrup Dorji said that despite working with different civil society groups such as Ability Bhutan Society, the Royal Society for Senior Citizens, and Draktsho, BTO  solely  relies on public donations, particularly from Toilet Angels to proceed this project.   BTO had been reaching out to organisations and individuals to help them help those in need. 

“Our funding is entirely from public contribution. It is a  shared duty. We encourage everyone to donate,” Tshedrup said.   

Tshedrup Dorji, said  that the BTO  prioritises providing free toilets to individuals who are financially disadvantaged or lack adequate support systems.   

However, for those who come from more stable backgrounds and have the means to afford, BTO encourages them to buy to sustain its operations and reach a wider audience in need.    

Meanwhile, Tshedrup Dorji said that toilet conditions, especially for PwDs, are in dire conditions. “BTO has  built an  upgraded toilet for a  monk in Chukha, featuring handrails for independent use.”  

He expressed  satisfaction with the new plastic toilet constructed by BTO, highlighting its prevention of blockages and odors, significantly improving comfort.  

 The Toilet of Compassion Project, according to Tshedrup Dorji, will be coming to other dzongkhags.

Feeding monkeys: A misplaced compassion

Mon, 05/27/2024 - 11:47

At the cost of both humans and monkeys

Yangyel Lhaden

There is a growing concern about monkeys (Assamese Macaque) becoming dependent on humans for food, reducing their natural survival abilities. Monkeys have started waiting by the roadsides, raiding  shops, clawing at vehicle doors for food when people are not feeding them.

Earlier this year, about 10 monkeys raided the Trongsa Dzong viewpoint cafeteria. They rummaged through the whole shop, drinking juice, eating chips, and toppling all the shop’s snacks.

Similar cases are also reported at Chuzom area, along the Thimphu-Phuentsholing highway, by monkeys raiding the shops.

Officials advocating commuters along the Thimphu -Phuentsholing highway on the impact of feeding wild animals

Feeding wild animals is an offence under section 187 of Forest and Nature Conservation Act of Bhutan (FNCAB) 2023 which states that any person feeding wild fauna, except in enclosure and for scientific research is an offence, liable to pay a fine of one month daily minimum national wage per incident.

An official from the Department of Forests and Park Services (DoFPS) said feeding monkeys or any wild animals leads to the animals becoming habituated to human food, disruption of their natural behaviour, and a reduction in their ability to find and utilise natural food sources. “Monkeys raiding a shop near the Trongsa viewpoint is an example of the consequences of humans feeding monkeys.”

“The monkeys there have become accustomed to human food because of travellers feeding them ritual leftovers at Trongsa Dzong,” the official said.  “This behavior has led to increased human-monkey interactions, which resulted in conflicts.”

The official said that wild animals should never be fed human food. “When animals become accustomed to human food, it changes their natural habits and causes them to come closer to human settlements. They become bolder and more aggressive, leading to increased encounters and conflicts, which is dangerous for both humans and animals,” he said.

Signages dot our highways requesting not to feed wild animals. One of them along the Trongsa highway reads: “Please do not feed wild animals. Your generosity is harming their health and habits, and feeding wild animals is an offense under the Forests and Nature Conservation Act.

However, it is common to see snacks, juices, and food (basically junk) being thrown out of vehicles whenever there are monkeys. Monkeys can easily tear open a packet of chips or insert a straw into a juice box and drink it. People watch this with awe.

A bus driver said that he fed monkeys because he believed it was a good deed and was not aware of the consequences. 

The DoFPS official said that it was a misconception that monkeys were seeking food from humans because there was not enough food in the forest. “Monkeys like any other animals are opportunistic feeders and tend to exploit easy food sources. When they get accustomed to being fed by humans, they learn to associate humans with food.”

Studies on primate ecology show that even in disturbed habitats, monkeys can find sufficient food if left undisturbed by human activities and monkeys coming to human areas are primarily seeking easy food rather than suffering from a lack of food in their natural habitat.

“While habitat destruction is a concern, the solution is not to feed wild animals but to conserve and restore their natural habitats,” the DoFPS official said. “This approach supports the well-being of wildlife populations and maintains ecological balance.”

He also said that feeding wild animals also disrupted their health, as human food often lacked the necessary nutrients wild animals needed.

For example, bread, chips, and other processed foods, he said,  could cause health problems in animals accustomed to a natural diet rich in specific vitamins, minerals, and proteins. Changes in dietary intake—such as human-fed food—may cause health problems such as obesity, dental issues, and metabolic disorders in wild animals.

“Feeding wild animals also causes predator-prey imbalances, as the influx of easy-to-obtain human food can alter predator-prey relationships,” the DoFPS official said. “Additionally, close contact with human food sources can facilitate the spread of diseases between humans and wildlife.”

To address the growing concern of feeding wild animals, the DoFPS is conducting a series of awareness programmes on the consequences of feeding wild animals. 

“After the awareness programmes, the DoFPS will start strict implementation of the relevant clause on the feeding of wildlife based on the FNCAB 2023,” the DoFPS official said.

འཛམ་གླིང་བཟའ་སྤྱོད་གྲོས་འཛོམས་འགོ་འབྱེད་ཀྱིས་ ན་གཞོན་ཚུ་ལུ་ ཕ་རླབས་ཅན།

Mon, 05/27/2024 - 11:47

༉ འཛམ་གླི་སྤྱི་ཚོགས་ བཟའ་སྤྱོད་དང་ སོ་ནམ་ལས་ཚོགས་ཀྱིས་ འཛམ་གླིང་བཟའ་སྤྱོད་གྲོས་འཛོམས་ འགོ་འདྲེན་འཐབ་མི་དེ་ སྤྱི་ཟླ་༦ པའི་ནང་ རྒྱལ་ཁབ་ནང་ འགོ་འབྱེད་འབད་ནི་ཨིནམ་ད་ དེ་ཡང་ ན་གཞོན་མང་སུ་སྦེ་ སྲིད་དོན་པའི་ནང་ བཅའ་མར་གཏོགས་བཅུག་ནི་དང་ བཟའ་སྤྱོད་ལས་འབྲེལ་ཤེས་ཡོན་དང་ སོ་ནམ་བཟའ་སྤྱོད་སྡེ་ཚན་ནང་ ཡར་དྲག་གཏང་ནི་དོན་ལུ་ འབད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།
འབྲུག་གི་སོ་ནམ་ཚོང་འབྲེལ་དང་ མ་རྩ་གཞི་བཙུགས་ རྒྱལ་ཡོངས་དོན་ཚན་གྱི་ གྲོས་འཛོམས་ནང་ ན་གཞོན་༢༠ བཅའ་མར་གཏོགས་ནིའི་དོན་ལུ་ ཐོ་བཀོད་འབད་དེ་ཡོདཔ་ད་ གྲོས་འཛོམས་དེ་ སྤྱི་ཟླ་༥ པའི་ཚེས་༡༥ དང་༡༩ གི་བར་ན་ འབད་ཡོདཔ་ད་ རྒྱལ་ཡོངས་དོན་ཚན་དེ་ རྒྱལ་ཡོངས་མཉམ་འབྲེལ་པ་༤ གིས་ འགོ་ཁྲིད་ཐོག་ལས་ འབད་ནི་དང་ རྒྱལ་ཁབ་ག་ར་ནང་ ཁྱབ་སྦེ་འབད་ནི་ཨིན་ཟེར་ཨིན་པས།
སྤྱི་ལོ་༢༠༢༡ ལུ་ གཞི་བཙུགས་འབད་མི་ འཛམ་གླིང་བཟའ་སྤྱོད་གྲོས་འཛོམས་དེ་ རང་དབང་ཅན་ཨིནམ་ད་ ན་གཞོན་ཚུ་འཛམ་གླིང་གི་ བཟའ་སྤྱོད་དང་ སོ་ནམ་ལས་ཚོགས་ཀྱིས་ མཉམ་འབྲེལ་འགོ་ཁྲིད་ཐོག་ལས་ འབད་ནི་ཨིན་པས།
བརྗོད་དོན་གྱི་ འགོ་ཁྲིདཔ་བསྟན་འཛིན་གྱིས་ བཤད་མིའི་ནང་ རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ འཛམ་གླིང་བཟའ་སྤྱོད་གྲོས་འཛོམས་ནང་ ས་གནས་ཀྱི་གནས་རིམ་ཐོག་གི་ ན་གཞོན་ཚུ་ འབྲེལ་གཏོགས་འབད་ནི་དང་ གཞན་ཡང་ རྒྱ་ཁྱབ་ཅན་དང་ མོས་མཐུན་ཡོངས་འབྲེལ་ཐོག་ སོ་ནམ་བཟའ་སྤྱོད་ལམ་ལུགས་ཚུ་ནང་ གྲོགས་རམ་འབད་ནི་ཨིན་པས།
གནམ་གཤིས་གནས་སྟངས་དང་འབྲེལ་བའི་ སོ་ནམ་སྐྱེ་ལྡན་རིམ་ལུགས་ནང་ ཁྱབ་སྤེལ་དང་ འཕྲུལ་རིག་ ཕན་ནུས་ཅན་གྱི་ ཐོན་སྐྱེད་ཐོག་ གྲོགས་རམ་ཚུ་ འབད་ནི་ཨིན་པས།
རྒྱལ་ཡོངས་ན་གཞོན་བརྗོད་དོན་གྱི་ དམིགས་ཡུལ་འགྲུབ་ཐབས་ལུ་ ག་ར་གིས་ ཤེས་རྟོགས་བྱུང་ཚུགས་པའི་ དཔེ་གསར་གྱི་ གནད་དོན་ཐོག་ ལཱ་འབད་དགོཔ་གལ་ཆེ་ཟེར་ མོ་གིས་བཤདཔ་ཨིན་པས།
བརྗོད་དོན་གཞན་གྱི་ འགོ་ཁྲིད་འབད་མི་ བསོད་ནམས་ལྷ་མོ་གིས་ བཤད་མིའི་ནང་ མོ་གིས་ འཛམ་གླིང་བཟའ་སྤྱོད་གྲོས་འཛོམས་ནང་ འབྲེལ་བ་འཐབ་ནི་དང་ གྲོགས་རམ་འབད་ནིའི་ གོ་སྐབས་ཐོབ་མི་ལུ་བརྟེན་ ཨེ་ཤི་ཡ་པེ་སི་ཕིག་གྲོས་འཛོམས་དང་ ལས་འགུལ་གྱི་ རྒྱབ་སྐྱོར་ཐོག་ལས་ ང་བཅས་ཀྱི་ བཟའ་སྤྱོད་ལམ་ལུགས་ཡར་དྲག་དང་ གོ་བ་བརྡ་སྤྲོད་ ངོས་ལེན་ལེགས་ལྡན་བྱུང་ཐབས་ལུ་ བརྗེ་སོར་ཚུ་ འབད་ཡོདཔ་ཨིན་པས།
འབྲུག་གི་འཛམ་གླིང་བཟའ་སྤྱོད་གྲོས་འཛོམས་༢༠༢༣ ཅན་མའི་ ན་གཞོན་འཐུས་མི་ འབད་མི་ལུ་བརྟེན་ ཁྱད་རིག་ཚུ་ སྤེལ་ནི་དང་ ལྷབ་སྦྱང་འབད་ནི་ལུ་ གོ་སྐབས་བྱིན་དོ་ཡོདཔ་ད་ ན་གཞོན་ཚུ་ལུ་ གྲོས་འཛོམས་འབད་མི་གིས་ རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ སྲིད་དོན་ཚུ་ ག་ར་གིས་ ཤེས་ཚུགས་ནི་དང་ གོང་འཕེལ་བཏང་ཚུགས་ཟེར་ བསོད་ནམས་ལྷ་མོ་གིས་ བཤདཔ་ཨིན་པས།
ངག་དབང་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་ འབད་བ་ཅིན་ འབྲུག་གི་བརྗོད་དོན་འགོ་ཁྲིད་འབད་མི་གིས་ ན་གཞོན་གྱི་ ལྕོགས་གྲུབ་ཁྱད་པར་ཅན་ བཟོ་ཚུགས་ཟེར་ཨིནམ་ད་ ང་གིས་ སོ་ནམ་ཡུན་བརྟན་གོང་འཕེལ་ཐོག་ མཉམ་འབྲེལ་ཡར་དྲག་དང་ ཁྱད་རིག་ལྡན་པའི་ མི་སྡེའི་ན་གཞོན་ཚུ་ ལྕོགས་གྲུབ་ལྡནམ་བཟོ་ནི་དེ་ ཨིན་ཟེར་ཨིན་པས།
སྡེ་ཚན་གྱིས་ འཛམ་གླིང་ནང་ སོ་ནམ་བཟའ་སྤྱོད་ལམ་ལུགས་སྐོར་ལས་ གོ་བ་བརྡ་སྤྲོད་འབད་དགོཔ་ཡོདཔ་ད་ འདི་དང་འབྲེལ་ འབྲུག་མི་ཚུ་ལག་ལེན་འཐབ་བཅུག་སྟེ་ འཛམ་གླིང་གི་གནས་རིམ་ནང་འཛུལ་དགོ་ཟེར་ ངག་དབང་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་ བཤདཔ་ཨིན་པས།
འབྲུག་དང་ ནེ་པཱལ་གྱི་ བཟའ་སྤྱོད་དང་ སོ་ནམ་ལས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་ ཀེན་ཤི་མི་ཛུ་གིས་ བཤད་མིའི་ནང་ གནམ་གཤིས་འགྱུར་བགྲོད་ལུ་བརྟེན་ ཆུ་མ་ལང་མི་དང་ སོ་ནམ་ལཱ་འབད་མི་ མ་ལང་མི་ རི་དྭགས་སེམས་ཅན་གྱི་གནོད་ཉེན་ སོ་ནམ་གྱི་ལཱ་འབད་མི་ཚུ་ལུ་ ནད་འབུབ་དར་ཁྱབ་འགྱོ་བའི་ གདོང་ལེན་ཚུ་ འབྱུང་ནི་མས་ཟེར་ཨིན་པས།
འབྲུག་གི་ དབུང་ཕོངས་ཀྱི་གྱངས་ཁ་དེ་ སྤྱི་ལོ་༢༠༠༧ ལུ་ བརྒྱ་ཆ་༢༣ འབད་མི་དེ་ སྤྱི་ལོ་༢༠༡༧ ལུ་ བརྒྱ་ཆ་༨.༢ ལུ་ མར་བབས་སོང་ཡོདཔ་ད་ སྤྱི་ལོ་༢༠༢༢ ལུ་འབད་བ་ཅིན་ ནད་ཡམས་ཀོ་བིཌ་ལུ་བརྟེན་ བརྒྱ་ཆ་༡༢.༤ ལུ་ ལྷོད་ཡོདཔ་ཨིན་པས།
མི་རློབས་སྤྱིར་བཏང་ནང་འབད་བ་ཅིན་ ཟས་བཅུད་ལྡན་པའི་ཁྱབ་ཚད་དེ་ ཡར་དྲག་སོང་ཡོདཔ་ད་ ཨིན་རུང་མི་སྡེའི་ནང་ ཟས་བཅུད་ཀྱི་གནས་སྟངས་དེ་ ཁག་གསུམ་སྦེ་ཡོད་མི་དེ་ཡང་ ཟད་བཅུད་ལངམ་མེད་མི་ ཟས་བཅུད་ཚད་ལས་བརྒལ་མི་ ཟས་བཅུད་ཧ་ལམ་འབད་མི་ཚུ་གི་ཁྱད་པར་ ཐོན་ཏེ་འདུག་ཟེར་ ཀེན་ཤི་མི་ཛུ་གིས་ བཤད་པའི་ཁར་ གནད་དོན་དེ་ཚུ་ག་ར་ གོ་བ་བརྡ་སྤྲོད་དང་ ཤེས་རྟོགས་ལེགས་ལྡན་མེད་མི་ལུ་བརྟེན་ བྱུང་ཡོདཔ་སྦེ་ཨིན་པས།
འཛམ་གླིང་བཟའ་སྤྱོད་གྲོས་འཛོམས་ བརྗོད་དོན་དེ་གིས་ འབྲུག་པའི་ན་གཞོན་ཚུ་ རྒྱལ་ཡོངས་གསུངས་བཤད་དང་ ན་གཞོན་ཚུ་གིས་ རྩ་བརྟན་གྱི་གྲོས་ཐག་བཅད་ནི་ལུ་ འགན་ཁུར་འབག་ནི་ རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ དམིགས་ཡུལ་འགྲུབ་ནི་ལུ་ ཐབས་བྱུས་བཏོན་ནི་ཚུ་ འབད་ཚུགས་ཟེར་ ཁོ་གིས་བཤདཔ་ཨིན་པས།
ཀེན་ཤི་མི་ཛུ་གིས་ འབད་བ་ཅིན་ བཟའ་སྤྱོད་དང་ སོ་ནམ་ལས་ཚོགས་ཀྱིས་ ལམ་སྟོན་འབད་དེ་ བཟའ་སྤྱོད་ཀྱི་གནད་དོན་ཚུ་ནང་ ག་ཅི་གི་ཐད་ལས་འབད་རུང་ དམིགས་ཡུལ་ཚུ་འགྲུབ་ཚུགས་པའི་ འབྲེལ་གཏོགས་འབད་དེ་ ཕན་ཐོགས་འབྱུང་ཚུགས་ཟེར་ ཨིན་པའི་གནས་ཚུལ། ཚེ་རིང་དབང་འདུས།

10th International long-distance stage race kicks off

Mon, 05/27/2024 - 11:46

Most of the 22 racers are from Italy 

Chencho Dema

Punakha—The 10th edition of the six-stage 200km race saw 22 racers from 12 different nations, including three from Bhutan (One female and two male) complete the first stage yesterday in Punakha. 

Most of the runners are from Italy. In 2023, the ninth edition saw 59 racers from 16 different nations, including one from Bhutan.

Organisers said the reason for the decrease in the number was because some of the runners missed their flights while some could not arrive on time to catch their connecting flight. 

For day one, runners started from Bazam, the wooden cantilever bridge over Mochhu and finished at Chorten Nyingpo in Kabjisa gewog, where the competitors will halt for the night. 

The first stage covers 31km, in the second stage they will run 29km till Kabisa (Thimphu), followed by 28km to Phajoding, 38km to Shari (Paro), 54km to Drukgyel, and 15km to Taktshang.

The five-day race will end at Paro Taktshang, covering 200km in a span of five days. 

The race takes off-road tracks. 

Bhutan hosted the inaugural multi-stage race in 2014, but owing to the pandemic, the event could not be held in 2020, 2021 and 2022. 

The entry fee for the international participant is Euro 3,700.  Bhutanese racers are sponsored by the organisers. 

The race is organised by Global Limits, the global race organiser with ATC Travels as the local cooperation partner for the race in Bhutan.

Meanwhile the winner of the marathon will get a free entry fee to participate in their chosen destinations. There are six similar races in the world. 

Bhutanese winners could participate in the next race in Cambodia only. 

Three junior tennis trio represents Bhutan at ATF’s U-12 Tournament

Mon, 05/27/2024 - 11:45

Thinley Namgay 

Three students from Thimphu represented Bhutan at the Asian Tennis Federation’s (ATF) Under (U)-12 Team Competition, which is scheduled between May 18 and 25 in Kathmandu, Nepal.  

Thirty-nine junior tennis players from seven countries—Bhutan, Bangladesh, India, Pakistan, Nepal, Sri Lanka, and the Maldives—participated in the tournament.  

Although Bhutan lost against the Maldives, Sri Lanka, Pakistan, and Nepal 3-0 each, coach Yonten Gyeltshen said the players contested well despite having less game experience. “The boys almost won against the Maldives.” 

With the loss of four straight games, Bhutan concluded  its competition. It was the international debut for the trio. 

The participants were Tenzin Dudu of  Dechencholing HSS,  Pelthop Wangyel Tshering of  Little Dragon School and Mipham Tshering of Druk School.   

The primary objective of this competition is to participate and let the boys gain exposure, experience, and new skills for future tournaments. 

“Participating in the tournament itself  is a great achievement as it provides lots of exposure and experience for our youths. Winning and losing is part of the game,” Yonten said. 

He said the boys trained for more than three months in Thimphu after the selection. “Bhutan Tennis Federation did the selection from Phuentsholing and Thimphu.” 

Yonten said the players from India and Pakistan were advanced, and it was challenging for all other countries to defeat them.  

All the participating countries are supposed to bring three boys and three girls each for the tournament. All other countries brought three girls each except Bhutan. Coach Yonten said the standard of the junior tennis girls was not up to expectations. 

According to Yonten, taking the participants to the tournament is challenging as it disrupts the academic sessions of the students. Moreover, he said the budget is another constraint. 

Bhutan has been participating in the tournament since 2017. 

In the final on May 24, India won against Pakistan 2-0. India and Pakistan booked the spot for the ITF’s U-12 Team Competition to be held in Kazakhstan later this year. 

Team Bhutan returned  on May 25. 

ལོ་༡༥ ལང་རུང་ ཞིང་ཆུའི་དཀའ་ངལ་ བསལ་མ་ཚུགསཔ།

Mon, 05/27/2024 - 11:45

༉ དུས་ཚོད་འ་ནེམ་ཅིག་ཁར་ གྲོང་གསེབ་ནང་སྡོད་མི་ མིར་སེར་ཚུ་ སྤྱག་སྡུག་ཐབས་པའི་ ནམ་དུས་འབདཝ་ལས་ ཁྱིམ་ཚང་ནང་འཁོད་ལུ་ ཕན་ཚོན་འཐབ་འཛིང་དང་འབྲེལབའི་ གདོང་ལེན་འབྱུངམ་ཨིན།
དེ་ཡང་ ད་རེས་ནངས་པར་ ག་ནི་བ་ཁག་ཆེ་བའི་ དུས་ཅིག་འབད་ནི་དེ་གིས་ མི་སེར་ཚུ་ ག་ར་ལཱ་སར་འགྱོ་དོ་ཡོད་རུང་ ཁོང་གི་ རེ་འདོད་དང་བསྟུན་ གནམ་གཤིས་ཀྱི་གནས་སྟངས་ཚུ་ མནོ་དོན་ལྟར་ འགྲུབ་མ་ཚུགས་པའི་བསྒང་ལས་ ནང་འཁོད་ལུ་ བྲེལ་ཟིང་ཐབས་དགོཔ་ཐོནམ་མས།
ག་འཆརཔ་ཟེར་བ་ཅིན་ དུས་ཚོད་དེ་ཁར་ ལྕང་ལཱ་རྐྱབ་པའི་དུས་ཚོད་ཅིག་ འབད་ནི་དེ་གིས་ གཡུས་མི་ཚུ་ ཆུ་གཡུར་ལེགས་ཤོམ་ཡོད་མི་ཚུ་ རང་སོའི་ གཡུས་སྒོའི་ལམ་ལུགས་དང་འཁྲིལ་ གཡུར་བ་སེལ་ ཆུའི་སྐོར་རྒྱབ་བཟོ་ཐོག་ལས་ ཕན་ཚུན་འཆམ་མཐུན་གྱི་སྒོ་ལས་ ལྕང་ལཱ་དེ་ གོརིམ་བཞིན་དུ་ རྐྱབ་དོ་ཡོད་རུང་ ས་གནས་མང་ཤོས་ཅིག་ནང་ ཞིང་ཆུ་ལང་མ་ཚུགས་པའི་ གདོང་ལེན་དེ་ ཐོན་བཞིན་པ་སྦེ་ཡོདཔ་ལས་ སྤྱག་སྡུག་ཐབས་དགོ་པའི་ དུས་ཚོད་ཅིག་སྦེ་འདུག།
སྤྱིར་བཏང་ དམངས་གཙོའི་གཞུང་ འགོ་བཙུགས་ཞིནམ་ལས་ཚུར་ མི་སེར་ཚུ་ བློ་བདེ་སྟེ་ སྡོད་ཡོདཔ་ཨིན་རུང་ སྤྱ་གི་མནོ་སར་ ཤིང་གིས་འགུགས་མ་བཏུབ་མི་ལུ་བརྟེན་ ད་ལྟོའི་བར་ན་ཡང་ དཀའ་ངལ་དེ་ དཀའ་ངལ་སྦེ་ར་ ལུས་སོ་ནུག།
མི་སེར་ཚུ་གི་སེམས་ཁར་ ཧེ་མ་ གཞུང་འགོ་ཐོག་ དབུ་བརྙེས་པའི་སྐབས་ལས་ར་ ཁས་བླངས་གསལ་བསྒྲགས་ནང་ གཡུས་ཁ་ལུ་ ཕན་ཐོགས་པའི་ ཞིང་ཆུ་དང་ འཐུང་ཆུ་ སྣུམ་འཁོར་ལམ་ གློག་མེ་ སློབ་གྲྭ་ སྨན་ཁང་ཚུ་ ག་ནི་བ་གལ་ཆེ་བའི་ གཙོ་རིམ་ཅན་སྦེ་ཡོདཔ་ལས་ གལ་སྲིད་ གཞུང་ག་གིས་ར་ཐོབ་རུང་ འདི་ཚུ་དོན་དང་ལྡནམ་སྦེ་ བཟོ་ནི་ཨིན་ཟེར་བའི་ ཁས་བླངས་གསལ་བསྒྲགས་དེ་ མ་བཏུབ་བཏུབ་སྦེ་ འབདཝ་ད་ ག་ར་བློ་བདེཝ་ཨིན་མས།
ཨིན་རུང་ གཞུང་དང་པ་གིས་ ལཱ་ཚུ་ཧ་ལམ་གྲུབ་མ་ཚུགས་པར་ ལུས་པའི་ནམ་དུས་ལས་ར་ ཁོང་ར་ ལོ་ལྔའི་གནས་ཡུན་ཚང་སོཔ་ལས་ ད་རུང་ ཁས་བླངས་གསལ་བསྒྲགས་ནང་ ཧེ་མའི་ཁས་བླངས་གསལ་བསྒྲགས་ལྟར་དུ་ འགྲུབ་མ་ཚུགས་པར་ ལྷག་ལུས་ཡོད་མི་ཚུ་ འཕྲོ་མཐུད་འབད་ནི་ཨིན་ཟེར་བའི་ སེམས་ལྷུ་ནིའི་ དཔའ་བཅམ་འབད་རུང་ མི་སེར་ཚུ་གིས་ གཞུང་དེ་ལུ་བློ་གཏད་ཚུགསཔ་ཅིག་མིན་འདུག་ཟེར་བའི་ དོགས་ཟོན་ཐོག་ གཞུང་གཉིས་པ་དེ་ གསརཔ་བཙག་འཐུ་འབད་ཡི།
གཞུང་གཉིས་པའི་སྐབས་ལུ་འབད་རུང་ དང་པ་ གནད་དོན་གལ་ཅན་ཚུ་ ཧ་གོ་མ་ཚུགས་ ཤུལ་ལས་ཧ་གོ་བའི་བསྒང་ལས་ གཞུང་རྩ་གྲོལ་འགྱོ་ནི་ལུ་ དུས་ཚོད་ལེ་ཤ་མེདཔ་ལས་ ཆུ་དང་རྡུལ་མ་ དམའ་སར་འབུད་དོ་བཟུམ་སྦེ་ར་ ལུས་སོ་ནུག།
ཨིན་རུང་ གཞུང་གསུམ་པ་བཙག་འཐུ་འབད་དེ་ བློ་གཏད་ཧིང་གཏད་ཅན་སྦེ་ སྡོད་པའི་ནམ་དུས་ལུ་ར་ གཞུང་དབུ་བརྙེས་ཏེ་ དུས་ཡུན་ལེ་ཤ་མ་སོངམ་ལས་ ནད་ཡམས་ཀོ་བིཌ་ཟེར་མི་ ཐོན་མི་གིས་ གཞུང་ལུ་ཡོད་པའི་ འཆར་དངུལ་ཚུ་ ག་ར་དེ་ཁར་རྫོགས་ཏེ་ འཆར་གཞི་ལཱ་ཚུ་ ག་ནི་ཡང་གྲུབ་མ་ཚུགས་པར་ ཧད་འཕུལ་སའི་ ས་གོ་མེདཔ་ཅིག་སྦེ་ གཞུང་རྩ་གྲོལ་འགྱོ་དགོ་པའི་ དུས་ཚོད་ཁར་ལྷོད་ཅི།
ཕན་ཚུན་གཞུང་གསུམ་གྱི་ གནས་ཡུན་ཚང་སྟེ་འབདཝ་ད་ མི་སེར་ཚུ་ གཞུང་ལུ་རེ་བ་དང་ རེ་མཆི་བསྐྱེད་དེ་ར་ ལོ་༡༥ ལྷག་སོ་རུང་ རེ་བ་དང་ རེ་མཆི་དེ་ སེམས་ཀྱིས་མནོ་སྡོད་ནི་མ་གཏོགས་ དོན་དངོས་སུ་ལག་ལེན་ནང་ ལྷོད་མ་ཚུགས་པར་ ཧམ་ཐལ་སུ་མཚམས་ཅིག་སྦེ་ བཙག་འཐུའི་ལོ་རྒྱུས་སླབ་མི་ཐོནམ་ད་ར་ དེ་ཚུ་ལུ་ ལོ་རྒྱུས་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་སླབ་སྟེ་ ཚོགས་པ་ཚུ་ཡང་ མི་སེར་གྱི་དྲིས་བ་བཀོད་པའི་ལན་ སླབ་མ་ཚུགས་པར་ལུས་ཅི།
ལོ་ངོ་༡༥ གི་རིང་ལུ་ ཆུ་གཡུར་གྱི་དཀའ་ངལ་དེ་ བསལ་མ་ཚུགས་པར་ གཡུས་སྒོའི་མི་སེར་ཚུ་ གནམ་བྱཱར་གྱི་ཆརཔ་ལུ་ར་ བརྟེན་སྡོད་དོ་ཡོད་པའི་ ལོ་རྒྱུས་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་དེ་ རྒྱང་མཐོང་དང་ མི་སྡེ་བརྡ་བརྒྱུད་ཚུ་ནང་ལས་ཕར་ ཐོན་དང་ཐོན་བཞིན་པ་འདུག།
འདས་པའི་ལོ་ངོ་༡༥ གི་ནང་འཁོད་ལུ་ འཐུང་ཆུའི་དཀའ་ངལ་ ཧ་ལམ་བསལ་ཚུགས་རུང་ ག་ནི་བ་ དགོས་མཁོ་ཅན་གྱི་ ཞིང་ཆུའི་དཀའ་ངལ་དེ་ སེལ་མ་ཚུགས་པར་ ལུས་མི་ལུ་བལྟཝ་ད་ དཀའ་ངལ་དེ་ཚུ་ གལ་སྲིད་ དཀའ་ངལ་སྦེ་ར་ ལུས་སོཔ་འདྲཝ་འབད་བ་ཅིན་ དེ་གིས་ དཔལ་འབྱོར་གྱི་གནས་སྟངས་ནང་ ཐོ་སྦོམ་སྦེ་ར་ ཕོག་སྲིད་ནི་མས།
དཔལ་འབྱོར་ཡར་རྒྱས་བཏང་ནི་ལུ་ སོ་ནམ་ལུ་བརྟེན་དགོ་མི་དང་ སོ་ནམ་གྱི་ལཱ་ ག་ཅི་ར་འབད་རུང་ ཞིང་ཆུ་དེ་ མེད་ཐབས་མེདཔ་ཅི་འབདཝ་ལས་ རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་སྒོ་ལས་ ཞིང་ཆུ་དེ་ གནམ་བྱཱར་གྱི་ ལྕང་ལཱ་རྐྱབ་ནི་རྐྱངམ་གཅིག་གིས་ མ་དོ་བར་ ཚོད་བསྲེ་འཛུགས་སྐྱོང་གི་རིགས་ ག་ཅི་གི་ཐད་ལས་འབད་རུང་ ཞིང་ཆུ་དེ་མེད་པ་ཅིན་ འབད་ཐབས་མེདཔ་ལས་ གཙོ་རིམ་འགྲིགས་དགོཔ་བཟུམ་མཐོང་མས།
ཁས་བླངས་གསལ་བསྒྲགས་དང་བསྟུན་ གྲུབ་འབྲས་མཐར་འཁྱོལ་ བྱུང་ཚུགསཔ་འདྲཝ་འབད་བ་ཅིན་ མ་འོངས་ན་གཞོན་དང་ དཔལ་འབྱོར་ལུ་ ཕན་དེ་གིས་ར་ ཐོགས་ནི་བཟུམ་འདུག།

An easy fix for a serious issue

Mon, 05/27/2024 - 11:45

Water harvesting ponds solve water shortage in Lephu village 

Neten Dorji   

Three years ago, Phurpa Lhamo, a farmer from Lephu village in Yangnyer, Trashigang, had to fetch water in buckets to irrigate her fields. On most days, she had to wake up early in the morning for the gruelling task.  

Today, she can enjoy the luxury of early morning slumber, thanks to a climate-smart technology called the low-cost plastic-lined water harvesting pond. 

This water harvesting technology stores runoff or rainwater in a pond for use during the dry season for agriculture and household purposes. This simple technology has come as a boon for the village. 

The water harvesting technology was introduced in Yangnyer in 2021 with support from the Commercial Agriculture and Resilient Livelihoods Enhancement Programme (CARLEP).  

Phurpa Lhamo built a pond above her house. She said getting enough water for crops is one of the main problems facing the village.

“This technology has greatly helped me irrigate my vegetable garden,” she said. “Water is no longer an issue.”

Before the introduction of the tarpaulin pond technology, people used groundwater for vegetable gardening. Not everyone received enough.

Like other farmers, 61-year-old Lamoi Yueduen pumps water from her pond into her fields. The pond is kept open to collect rainwater. When not in use, she connects it to the drinking water line.

Lhamo Yueduen said that earlier, the farmers from her village could not grow anything due to the water shortage. They lacked even adequate drinking water.

“It was a serious issue. This technology is convenient and helps improve our livelihood. I am grateful for it,” she said. 

Farmers dug ponds based on the specifications the agriculture ministry provided. Based on the size of the pond, a tarpaulin sheet is laid inside the pond to stop water from seeping into the ground. 

Farmers stored rainwater, water from perennial sources, or water from drinking pipelines. The water from the pond was then pumped into the fields or drained through a pipe connected to it. Depending on size, a water harvesting pond can store 17 to 40 cubic litres of water. 

Currently, 13 farmers in Yangnyer use this water harvesting technology. 

Tempa Dorji, 54, from Lephu said water scarcity in the village was particularly dire during winter. 

“Thanks to the water harvesting ponds, we can now grow winter vegetables,” he said. “Using this technology, most farmers can now undertake large-scale vegetable farming.”

He said some farmers make an annual income of Nu 50,000 to Nu 100,000.

Tshering Lhamo, another farmer, pumps water from the spring near her house into her pond. In summer, she collects rainwater in it.

She said that she could start vegetable farming three times in a year after the construction of the water harvesting pond. “Earlier, we could grow vegetables only enough to meet our domestic needs,” she said. “Beyond that, it was difficult with the shortage of water.” 

Today, Tshering earns between Nu 10,000 and Nu 20,000 a month from selling vegetables, such as beans, asparagus, and chillies. 

The agriculture extension supervisor of Yangnyer gewog, Tashi Wangmo, said the water harvesting technology allows farmers to collect water which can be used when there is water scarcity or during a prolonged drought. 

Tashi Wangmo said the water cycle is disrupted by climate change, causing erratic rainfall. She said water harvesting ponds, she said, is one way of building resilience to climate change. 

The technology was introduced in Lephu village because it has an active farming community that is engaged particularly in vegetable and citrus production, said the agriculture extension supervisor. 

Tashi Wangmo explained that the water harvesting technology is successful due to its low cost and implementation at the household level. 

“The vegetable production success that Lephu farmers experience today is due to water harvesting technology,” she said. “More farmers are interested in investing in the technology.”

Overseas agents dominate tourism in Bhutan

Sat, 05/25/2024 - 15:06

Dechen Dolkar

As the government aims to increase the annual average number of tourist arrivals to 300,000, skepticism among tourism service providers is on the rise.

They argue that while the government benefits from the Sustainable Development Fee (SDF), the real profits are being siphoned off by overseas agents.

Tour operators say overseas agents dominate local agents because tourists can apply for visas online, bypassing local agents.

Tour operators describe the current tourism scene in Phuentsholing as chaotic like a fish market, with Indian tourists and guides haggling over prices. They attribute this to the high rates the domestic airlines charge, forcing some 95 percent of tourists to travel via Bagdogra.

Besides, overseas agents dictate hotel rates in Bhutan. A Thimphu hotelier said the current policy allowed foreign players to dictate the quantity and quality of tourism. He said some three-star hotels are forced to sell a room at Nu 800 a night, and four-star rates have been reduced their rates to the level of three-star.

“If the current rates continue, we won’t be able to pay the equated monthly instalment (EMI),” a hotelier said. Hoteliers have been accepting the prices offered by overseas agents to keep their business going. They claim a lack of proper study by the government caused this situation.

A hotelier said that even if the government brings in 300,000 tourists, hoteliers will still not reap the benefits due to low pricing.

However, an official from the Department of Tourism said that the government cannot fix hotel prices, which must be determined by market dynamics. The official said hotels should focus on marketing to attract customers directly, rather than through tour operators.

Meantime, tour operators ask whether Bhutan has enough hotels to accommodate 300,000 tourists annually. Currently, there are 184 three-star hotels, 15 four-star hotels, and 20 five-star hotels in the country. Additionally, there are 117 one-star and 55 two-star hotels.

Suppose the target number of 300,000 is distributed equally throughout the year, 821 tourists will enter the country daily, which will require 410 rooms, assuming two people share a room lFor instance, if 821 tourists stayed in Thimphu at the same time, they would need a minimum of 40 hotels, considering most hotels in Thimphu have a maximum of 40 rooms.

Besides, tour operators say the DoT does not effectively monitor tourists, especially in Thimphu and Paro, allowing even taxi drivers to take tourists without guides. Commentators say trained tour guides are losing their jobs to taxi drivers.

On the other hand, it was learnt that tour guides are keeping themselves busy and earning well. A guide escorts a group of tourists from Phuentsholing till Wangkha integrated check post, until where monitoring is conducted. From the check post, tourists are set free on their own. From there, the guide returns to Phuentsholing to pick up another group of tourists. This way, a guide can make two to three trips a day between Phuentsholing and Wangkha check post.

Thanks to the new tourism policy, which resulted in poor business, tour operators say most tour agents have surrendered their licence. Before the Covid-19 pandemic, there were around 4,000 tour operators in the country. Today, the number is down to 1,500.

“Those who withdrew mainly dealt with the Asian market, which has seen a decline in tourists due to inconsistent policies,” said a tour operator.

It was also learnt that a Chinese agent has withdrawn its partnership with local tour operators.

The official from DoT said that most tour operators do not actively seek new partners or set themselves apart from others with specialised itineraries or products. “They are just waiting for business to come to them, making them vulnerable to international agents’ pricing, especially from nearby markets with bulk business,” the official said.

Similarly, vehicle owners say that vehicle hire rates have decreased. Due to fronting, some overseas agents own vehicles in the country, offering them at cheaper rates, forcing local owners to lower their prices.

Tour operators claim that the country’s foreign reserves are not growing because tourists deposit only the SDF in the bank, bringing the rest in cash. Tour operators encourage tourists to bring cash, which they exchange in the black market at higher rates.

Regarding the Indian rupee, since most tourists visit from Phuentsholing, operators in Jaigaon exchange the rupees with ngultrum from the tourists.

A tour operator said he had raised this issue to the government, predicting the consequences of policy changes, such as a massive decline in foreign exchange inflow, rampant tax evasion, hoteliers suffering, fronting, and declining service quality and visitor experience.

Video on demand to add to entertainment options

Sat, 05/25/2024 - 15:05

It is not the private TV channel the government pledged

Cable television users will have access to video-on-demand (VOD) or channel-on-demand called local channel Samuh soon.

Coinciding with the silver jubilee anniversary of the introduction of internet and television in Bhutan, Samuh Mediatech Private Limited, in partnership with NetCom Bhutan Limited, will launch the country’s first digital platform – video-on-demand (VOD) or on-demand local channel Samuh on cable television on June 2.

VOD is a media distribution system that allows users to access videos, television shows, and films without a traditional video playback device and a typical static broadcasting schedule. With this VOD channel, Bhutan will now have a total of 60 TV channels, including 56 foreign channels.

Samuh, as a digital service provider in Bhutan and globally, will provide local content like videos, drama series, television shows, and films through Netcom Bhutan. “We want to leverage both digital and traditional media so that we cater services for both TV audiences and digital users,” the founder and Chief Executive Officer of Samuh, Nyema Zam, said. “Samuh will also provide space for content creators like young people, especially in music shows.”

However, according to the Executive Chief Officer of NetCom Bhutan Limited, Jigme Dorji, Samuh cannot go live streaming like Bhutan Broadcasting Service’s (BBS) TV programme. “Samuh is allowed to provide only pre-recorded content,” he said. NetCom Bhutan proposed and sought approval from Bhutan InfoComm and Media Authority (BICMA), a converged regulatory body for ICT and Media in Bhutan, following the signing of a Memorandum of Understanding (MoU) with Samuh to provide value-added services to the customers in March this year.

“We are collaborating with Samuh because the company has adequate local content to cater to the needs of the people, who are connected with cable TV,” Jigme Dorji said.

Nyema Zam said that Samuh’s digital TV signal, which is connected with fiber-optic cable at its office premises in Zilukha, Thimphu, will be shared with NetCom control room in IT Park, Serbithang, which will then distribute it to the local cable operators (LCOs) across the country.

LCOs will then distribute it to cable TV subscribers with a monthly charge of Nu 75 in addition to the existing entertainment charge of Nu 300 per month.

According to officials from NetCom and Samuh, TV subscribers will have to install a separate cable set-top box to avail Samuh services. Nyema Zam said that Bhutanese viewers will be able to experience Samuh services for free during the launch of the VOD. “Following that, users will have to contact their LCOs for the services,” she said.

Officials from BICMA confirmed that NetCom Bhutan has entered into an agreement with Samuh to provide Samuh content via the cable television network as VOD services, which is yet to be implemented. As per the multi-service operator (MSO) license terms and conditions, the MSOs are allowed to provide VOD services through their network. “However, this arrangement is purely for VOD services and not as a private television channel,” one official said.

The ruling government during its campaign promised to license a private television channel to promote diversity and plurality in broadcast news and entertainment programs.

 

Why Samuh for VOD?

Samuh is the first Over-The-Top (OTT) platform in the country and has become a popular source of entertainment for many Bhutanese living within and outside the country since the pandemic, as access to films and locally produced series was easier. Samuh started providing service in July 2021.

While touring and gathering feedback from people in 20 dzongkhags, Samuh officials claimed that people liked their services, but could not afford the cost of the internet, according to Nyema Zam. “People suggested if  Samuh could provide service through cable TV without having to pay for internet,” she said.

Samuh then started exploring the feasibility of providing such service to reach audiences nationwide and took two and a half years to work on building content with local filmmakers and content creators. “We started to discuss with NetCom Bhutan to initiate VOD,” the Samuh CEO said.

 

For transparency 

Some OTT platforms welcomed BICMA’s decision to allow Samuh to break new grounds and create avenues to compete in the era of the digital market. “We have to move forward rather than relying only on BBS for local content,” one OTT platform representative said.

However, he questioned the procedure of allowing Samuh without  floating an open tender. “For transparency’s sake, all stakeholders should be on board and be given equal opportunities,” he said.

NetCom’s CEO Jigme Dorji said that NetCom is ready to connect with other OTT platforms provided that they have enough local content and are approved by the regulatory body.

NetCom Bhutan Limited is one of the MSOs and IT-enabled service organizations providing digital cable TV signals to the LCOs in Bhutan. The MSO procures TV channels from broadcasters within and outside the country, and the signals of the TV channels are digitally processed in its headend and distributed to the LCOs via the P2P bandwidth service (fiber route) of Bhutan Telecom Ltd.

 

Contributed by

Rinzin Wangchuk

Bhutan receives Nu 2.5 billion first tranche for ESP

Sat, 05/25/2024 - 15:04

Staff reporter

The Ambassador of India to Bhutan, Sudhakar Dalela, handed over a cheque of Nu 2.5 billion as the first tranche of the Economic Stimulus Programme (ESP) to finance minister Lekey Dorji on May 22.

Prime Minister Tshering Tobgay officially launched the Nu 15 billion ESP on May 18 in Thimphu. The Government of India will support the ESP.

A dedicated ESP secretariat under the cabinet will oversee the programme’s implementation.

Finance minister Lekey Dorji expressed his gratitude for the continued support of the Indian government and people for Bhutan’s socio-economic development.

According to the press release from the Ministry of Finance, the ESP aims to address the economic challenges faced by the country in the aftermath of the pandemic.

The ESP is expected to revive key economic sectors, create jobs, and improve the overall economic health, including liquidity and international reserves.

 

Accountability at the top, competitive salaries

Sat, 05/25/2024 - 15:04

The high-profile case of Phajo Nidup, accused of embezzling around Nu 1 billion is historic case of a massive fraudulent practice in the country. The verdicts, while punishing the accused and also junior and mid-level officials who accepted bribes, have fallen short in holding the top leadership at these organizations responsible. In cases of such massive institutional failures, there should be specific legal and moral accountabilities imposed on the Board of Directors, Chief Executive Officers, Thrompon (Mayor), and other senior executives who derive substantial privileges and decision-making powers under their leadership and should have instituted better measures to prevent such massive fraud as this is not the first time our banks have failed. Punitive actions, such as hefty fines, dismissals, or even criminal prosecution, must be taken against those at the helm who failed to implement robust governance mechanisms to detect and prevent such large-scale corruption and financial misconduct. The less fortunate like farmers and unemployed youth have almost no access to financial services such as loans, Banks have been generous to those rich and who have wealth and properties.

Another important aspect the nation must look at from the economic perspective. Studies have shown that corruption relates to the economic status and compensation provided to civil servants, especially those in lower-income brackets. When public officers struggle to make ends meet due to meagre salaries that fail to keep up with rising living costs, the temptation to supplement their incomes through illicit means increases substantially.

This can be deduced from countries like Denmark, Norway, and Singapore, which rank among the least corrupt globally because their government employees in these countries are countries with highly competitive pay packages and comprehensive benefits for their civil servants. We often look at Singapore as an example. Singaporean civil servants, besides highly competitive salaries averaging $42,049 annually, have generous leave entitlements promoting work-life balance schemes. These include vacation, medical, marriage, maternity/paternity, and childcare leave and allowances for children, subsidy in medical expenses. There are also flexible work schedules, performance-linked bonuses, and unique perks like the Singapore Civil Service Card enabling exclusive discounts across the island.  Further, they also have huge retirement-saving benefits.  Such incentivized system reduces economic motivations for corrupt conduct. In Bhutan, with mass exodus of civil servants in recent times, work-life balance has become almost impossible particularly where majority of civil servants are assigned with multitasking.  Studies have shown that when legal income sufficiently meets economic needs, the lure of exploiting positions for graft diminishes. Contrarily, “nations with low civil servant pay and benefits, and living costs face persistent corruption issues”.

To address these twin issues of lack of accountability and inadequate civil service compensation, Bhutan’s legislature should establish an independent ombudsman with the authority to investigate wrongdoing and impose strict penalties across all levels of government including top decision makers. This ombudsman must have prosecutorial powers and the ability to enforce punishments ranging from fines and dismissals to criminal charges against corrupt officials, irrespective of their rank or status.  Further, we must avoid enforcing training bonds or mandatory service obligations as such coercive measures have been shown to backfire and breed resentment, contributing to brain drain and talent loss contributing to a higher of attrition rate.

To emulate Singapore’s success, Bhutan must hold corrupt top leaders equally accountable, treat civil servants fairly, establish an independent ombudsman, and provide competitive public sector compensation to dissuade from corrupt conduct.

 

Sonam Tshering

Lawyer, Thimphu

Disclaimer: The views expressed in this article are author’s own.

 

Pages